Preek 2e zondag na Pasen (jaar B). Joh. 20, 19-31. De goddelijke barmhartigheid.

Het Heilig Jaar van Barmhartigheid ligt alweer een tijd achter ons. Vandaag, op de tweede zondag na Pasen, pakken we dat thema weer even op, want vandaag is de Zondag van de Goddelijke Barmhartigheid. Deze zondag is ingesteld door de heilige paus Johannes Paulus II (1920-2005). De devotie voor de goddelijke barmhartigheid komt van een landgenote van hem, de Poolse non en mystica Maria Faustina Kowalska (1905-1938). 

Goddelijke barmhartigheidZij moet visioenen hebben ontvangen van Christus. In haar visioenen zag zij Jezus aan haar verschijnen en vanuit zijn hart zag zij een witte en een rode lichtstraal tevoorschijn komen. Dat is uiteraard een verwijzing naar het doorboorde hart van Jezus, waaruit water en bloed stroomde (Joh. 19, 34). Het witte licht interpreteerde zij als “het water dat de zielen rechtvaardigt” en het rode licht als zag zij als “het bloed dat het leven van de zielen is” (citaten uit haar memoires). Een jaar nadat Maria Faustina stierf, werd Polen aan twee kanten binnengevallen door Hitler en Stalin. Johannes Paulus II beschreef deze inval als het moment waarop Polen werd gekruisigd. De twintigste eeuw was allicht de meest wrede eeuw in de geschiedenis van de mensheid. Geen eeuw waarin zoveel mensen stierven door oorlog en geweld. Paus Johannes Paulus II zei dat de twintigste eeuw, van alle eeuwen, nog het meest behoefte had aan de barmhartigheid van God. Hij zag in de visioenen van Maria Faustina de bevestiging daarvoor. Om ons steeds aan de noodzaak van Gods barmhartigheid te herinneren, stelde hij deze Barmhartigheidszondag in. 

Wat wil barmhartigheid eigenlijk zeggen? Wat betekent het? Barmhartigheid is een vertaling van het Latijnse woord misericordia. Dat is een samenvoeging van misère + cor. Het betekent dus letterlijk: het lijden van het hart. Barmhartigheid wil zeggen: je hart openen voor de lijdende medemens. Daarmee raken we het wezen van God: omdat Hij liefde is, is Hij ook barmhartig. Liefde en barmhartigheid is niet iets dat God heeft of doet, maar wat Hij is. Zuster Maria Faustina zag dit in haar visioenen verbeeld als een dubbele lichtstraal: Gods hart blijft niet onbewogen voor ons lijden en Hij is steeds barmhartig.

God wordt van alles toegeschreven: liefde, gerechtigheid, barmhartigheid, genade, trouw, vergevingsgezindheid, enzovoort. In feite zijn al deze attributen één en dezelfde, want God is één. Vergelijk het met een lichtstraal die door een prisma valt. Het prisma breekt het licht in alle kleuren van de regenboog. Wij mensen zien al die verschillende kleuren, maar vanuit God bezien is dat slecht één enkele lichtstraal: de liefde die voortkomt uit zijn wezen. Alle kleuren die wij zien door het prisma komen voort uit zijn liefde: trouw, genade, gerechtigheid, barmhartigheid, enzovoort. Het zijn allemaal uitdrukkingen van één liefde.

Heel mooi wordt dat beschreven in het evangelie van vandaag. De leerlingen van Jezus hebben zich teruggetrokken in een bovenzaal. Ieder van hen hebben in de aanloop tot de kruisiging Jezus verloochend of in de steek gelaten. Nu, in die bovenzaal, zijn ze bang en beschaamd voor wat ze gedaan hebben. Op dat moment komt Jezus in hun midden. De schrik slaat hun om het hart, want ze verwachten van Jezus represailles of een straf. Hij komt om de rekeningen vereffenen, zo denken ze. Maar Jezus vereffent geen rekeningen. Het eerste woord dat Hij spreekt is: sjalom (vrede). Met dat ene woordje is alles vergeven. Jezus toont zijn leerlingen – en over hun schouder ook aan ons – Gods barmhartigheid. 

Jezus blaast vervolgens over zijn leerlingen en zegt: “Ontvangt de Heilige Geest. Als gij iemand de zonden vergeeft, dan zijn ze vergeven.” Wat gebeurt hier? God schenkt zijn barmhartigheid in Jezus. Jezus, op zijn beurt, schenkt het aan zijn leerlingen. Waar Jezus met zijn leerlingen samen zijn, kun je spreken van de Kerk. De Kerk schenkt Gods barmhartigheid weer aan ons, de eeuwen door. Wij moeten deze ook weer doorgeven aan onze kinderen. Barmhartigheid is niet iets passiefs, wat je ontvangt, maar is ook iets actiefs: wat je doorgeeft. Het is een levenshouding, een attitude die elke christen behoort te hebben. Laten wij, net als Jezus, geen rekeningen vereffenen, maar elkaar de vrede wensen. Daarom vieren wij vandaag de goddelijke barmhartigheid, opdat wij – in het licht van Pasen – met al onze tekortkomingen de barmhartigheid van God mogen ervaren en de goede uitwerking daarvan mogen doorgeven. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

scroll back to top