MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek 16e zondag in jaar B. Jer. 23, 1-6. Het ego-drama versus het theo-drama.

18 juli 2021

Een tijdje terug werd mij de vraag gesteld: wat voor type leider was Jezus eigenlijk? Goede vraag. Om de vraag nog wat te rekken: wat voor type leider is God eigenlijk? In de Kerk ligt leiderschap gevoelig. Al gauw wordt gedacht: hoe strenger de leider, hoe minder ruimte voor eigen spiritualiteit en eigen inbreng. Het lijkt wel of deze twee op gespannen voet staan. De lezingen van vandaag gaan over herders en herderschap. Een mooie gelegenheid om eens na te denken over leiderschap. Immers, herders zijn ook leiders.

De eerste lezing uit de profeet Jeremia geeft ons een aantal kenmerken van herderlijk leiderschap. In feite horen we wat herderlijk leiderschap niet zou moeten zijn. Jeremia ontvangt een godsspraak waarin God de herders (de koningen) van Israël bekritiseert. Een belangrijke taak van een koning is het Volk te leiden op het juiste pad. God is kwaad omdat de koningen Gods volk hebben laten dwalen, want schapen die verloren lopen zijn een makkelijke prooi. De koningen hebben meer aandacht voor zichzelf dan voor de hun toevertrouwde kudde. Ze veronachtzamen hun taak van herder, waardoor de kudde uiteen valt. Een kudde die bijeenblijft, heeft niets te vrezen. Gemeenschap geeft geborgenheid.

Dat stelt ons voor de vraag: Door wie of wat laat je je leiden? Dit brengt mij bij het onderscheid tussen het ego-drama en het theo-drama. Het woordje ‘drama’ heeft hier niet de betekenis die wij er doorgaans aan geven, in de zin van (overdreven) emotioneel, met veel misbaar, enzovoort. Het Griekse woord drama heeft hier de letterlijke betekenis: doen, handelen. Ego-drama wil dus zeggen: doen en handelen volgens mijn eigen, subjectieve waarheid, mijn eigen wil. “Ik bepaal zelf wel wat goed voor mij is en wat waar is en wat niet. Daar heb ik niemand voor nodig, ook geen overheid, kerk of God”. Je hoort dit vaak in onze tijd en cultuur. Dit ego-drama wordt dan uiteindelijk toch een drama in de betekenis die wij er meestal aan geven: ellendig, vol problemen en zorgen, uitzichtloos, enzovoort. Je ziet dit in de Bijbel gebeuren bij veel koningen van Israël. Zij volgen allemaal het pad van het ego-drama. Ze luisteren niet meer naar God. Ze zijn volledig met zichzelf ingenomen en volgen hun eigen waarheid. Dat leidt uiteindelijk tot desintegratie, tot het uiteenvallen van het Volk.

Tegenover het ego-drama staat het theo-drama. Theos is Grieks voor God. Hier gaat het om wat God ten diepste wilt, Hem de bron van je doen en handelen laten zijn. Dat is een leven dat gecentreerd is rond God en zijn plannen met ons. Alle profeten roepen hiertoe op: richt je op Hem, handel naar zijn wil en Verbond. Hier past wel een waarschuwing, want de weg van het theo-drama heeft óók zijn dramatiek, zijn ellende, zijn zorgen en pijnen. Immers, de weg die Jezus gegaan is, het theo-drama bij uitstek, is de weg van het kruis! Het theo-drama heeft dus wel degelijk zijn last en leed. Dat komt omdat het theo-drama steeds botst met je ego-drama en met de vele ego-drama’s in deze wereld. Echter, in het theo-drama heeft het kruis niet het laatste woord. Daarin ligt onze hoop. Een christen is daarom een mens van hoop en niet een oppervlakkig optimist. De weg van het ego-drama leidt tot naïef optimisme: je houdt jezelf voor de gek dat alles goed komt. Je steekt je kop in het zand en trekt je van niemand iets aan. Het theo-drama is de weg waarop pijn en leed ook bestaan, soms heel nadrukkelijk, maar waarvan je weet: God verliest nooit de regie. Hij leidt ons dóór dit leven naar zijn eeuwige vrede. Daar zal je nooit komen als je je ego blijft volgen. Dan loop je uiteindelijk verloren, zoals Jeremia zegt.

Wat voor leider is Jezus? Hij is de herder die je ego-drama weet om te buigen tot een theo-drama. Hij kent het botsen en schuren van het leven, dat Hij ten volle heeft gedragen. De wonden van het leven draagt Hij in zijn handen, voeten en zijde. De heilige bij uitstek die we op de weg van Jezus kunnen volgen is Petrus. In het evangelie zie je Petrus van begin tot einde worstelen, schuren en botsen met wat hij wil (het ego-drama) en wat Jezus wilt (het theo-drama). Dat bereikt een dieptepunt in zijn verloochening, waar naar mijn idee elk ego-drama uiteindelijk op uitmondt. Echter, waar Judas het leven verloor, wist Petrus het in eeuwigheid terug te winnen. Met de vraag “Heb je me lief?” (Joh. 21) wist Jezus dat uiteindelijk om te buigen tot een theo-drama. Daarin vond Petrus zijn vrede, ook al eindigde zijn leven eveneens op het kruis. Het kruis gezien door de bril van het ego-drama betekent: einde verhaal. Het kruis gezien door de bril van het theo-drama betekent: nieuw leven, verlossing. Jezus is het type leider die niet het kruis wegneemt, maar die wegneemt wat het kruis wegneemt! Zo verliest het kruis zijn angel en wordt het een vangnet. Moge onze levens geborgen zijn in het theo-drama van God. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek 17e zondag. Joh. 6, 1-15. De Jezus van de eucharistie.
25 juli 2021
Preek 14e zondag. 2 Kor. 12, 7-10. In mijn zwakte ben ik sterk.
4 juli 2021
Preek 12e zondag. Marc. 4, 35-41. De slapende Jezus.
20 juni 2021
Preek 11e zondag. Marc. 4, 26-34. Het principe van het mosterdzaadje.
13 juni 2021
Preek Sacramentsdag 2021. De kracht van Gods Woord.
6 juni 2021
Preek Hoogfeest van de Heilige Drie-Eenheid 2021
30 mei 2021
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen