MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek 25e zondag in jaar C. Luc. 16, 1-13. De onrechtvaardige rentmeester.

18 september 2022

We kunnen het bijna niet gemist hebben: het tv-programma Miljoenenjacht is weer begonnen, het spel met de koffertjes. Het principe is simpel. Een kandidaat kan een mooi bedrag winnen door één van de koffertjes uit te kiezen waarvan hij verwacht dat de grote prijs er in zit. Eén voor één gaan de koffers open en je krijgt steeds een aanbod van ‘de bank’ waarmee zij de financiële schade probeert te beperken. 

Het is altijd wonderlijk wat er met de kandidaten gebeurt. In eerste instantie delen zij mooie dromen met wat zij met het geld willen doen, bijvoorbeeld een mooie reis maken, of iets aan het huis verbouwen. Vaak heel concreet en overzichtelijk. Als dan het bedrag langskomt waarmee zij deze droom werkelijkheid kunnen maken, lijkt de gulzigheid het over te nemen. De kans is aanwezig dat ze meer geld bijeen kunnen harken en er wordt doorgespeeld, met alle risico’s van dien. Dit roept de vraag op wat er nu echt belangrijk is. 

Dit is een vraag die goed aan de rentmeester uit het Evangelie gesteld kan worden. Het is een bijzonder Evangelie en het roept veel vragen op. Er zijn twee figuren: de rijke man (de eigenaar) en de rentmeester, je zou hem een manager kunnen noemen. Hij zorgt dat alles op rolletjes loopt. Er is alleen sprake van wanbeheer, hij heeft er een potje van gemaakt. Dat zal gevolgen hebben. Hij zal zijn baan kwijtraken en ziet daardoor zijn toekomst somber in, want spitten kan hij niet en voor bedelen voelt hij zich te goed. Hij weet wel hoe hij het voor zichzelf kan regelen en hij besluit de ellende voor te zijn. Hij roept de schuldenaren van de eigenaar bij zich en stelt hen voor om een lagere schuld op te schrijven dan ze hebben. Zo ‘koopt’ hij hun vriendschap en verkrijgt hij een zekere goodwill. 

Er zijn verschillende gedachten over de achtergrond van deze actie. Sommigen bijbelwetenschappers gaan er vanuit dat hij een gedeelte van de rente wegschrijft. Rente incasseren mag niet vanuit de joodse traditie. Als hij dit weg zou strepen, dan zou de eigenaar hem er niet op aan kunnen spreken, zonder zijn eigen verkeerde houding te tonen. Een andere verklaring zou zijn dat de rentmeester zijn eigen beloning van de schuld afhaalt. Zo benadeelt hij niemand, behalve zichzelf. Een derde uitleg is dat de manager de schuld op zich neemt. Hierdoor heeft de eigenaar nog maar één schuldenaar over en zijn alle andere schuldenaars een stuk geholpen. Een win-win situatie voor de eigenaar en de schuldenaars en wel een dingetje voor de rentmeester. Hij heeft dan weliswaar geen geld meer, maar hij heeft altijd nog een plek waar hij aan kan schuiven. 

De heer prijst de rentmeester dat hij in overleg gehandeld heeft. Deze heer is niet Jezus, maar het is de eigenaar. Hiermee wordt bedoeld dat de manager goed heeft gehandeld. Hij heeft een handige truc verzonnen om het voor zichzelf te regelen, maar het roept wel de vraag op wat echt belangrijk is. 

Gedacht vanuit de koffertjes kan je dit invullen met geld of geluk, gelovig zou je dit God of geld kunnen noemen. Vanuit een gelovig oogpunt kan je makkelijk zeggen dat de dieren zich ook geen zorgen maken om de dag van morgen (cf. Mat. 6, 26). Zij hebben wat ze nodig hebben en zo kun je leven vanuit vertrouwen. Of bekijk het vanuit de rijke jongeman (cf. Mat. 19, 16-30). Hij vraagt wat er voor nodig is om het eeuwig leven te bezitten, hij houdt zich namelijk aan alle regels. Jezus geeft hem de opdracht om al zijn bezit te verkopen. Dit is voor hem een brug te ver, want hij bezit teveel. Het is met dit soort voorbeelden makkelijk om te zeggen: geld is dus slecht. We moeten daarmee oppassen. Geld is niet slecht in zichzelf. Het is alleen de vraag waar je je vertrouwen in stelt. Als geld een middel is om een doel te bereiken, dan heeft het nut. Als het geld een doel op zich is, dan gaat het mis. Als het een middel is om goede dingen te doen, dan gebruiken we het op de juiste manier. Daarin kunnen we veel van de handigheid van de wereld winnen. 

Het vraagt wel om een balans, waarin je goed voor de mensen om je heen zorgt en jezelf niet vergeet. Als gelovigen die Christus willen volgen hoeven we niet naïef te zijn. Het gaat steeds om de vraag: waarin stel jij je vertrouwen en wat is dus belangrijk? Onze droom mag zijn om Christus te volgen. Dit kunnen we doen door te leven vanuit het dubbelgebod van de liefde, dat wil zeggen: God beminnen met heel je hart en de naaste als jezelf (cf. Marc. 12, 28-34). Als je hiervoor de lessen vanuit de wereld kan gebruiken, dan is dat goed. 

We hoeven dan niet tot het randje door te spelen met de koffertjes. De prijs die we kunnen ‘winnen’ is dat we Christus mogen navolgen en Gods liefde mogen ontvangen en verspreiden. Daar kan geen geldbedrag tegen op. Door Christus, onze Heer. Amen.

Pastor Sander Verschuur

Preek 26e zondag. Luc. 16, 19-31. De rijke man en de arme Lazarus.
24 september 2022
Preek 24e zondag. Luc. 15, 1-32. Het verloren schaap.
10 september 2022
Preek 23e zondag. Luc. 14, 25-33. Leerling zijn van Jezus.
4 september 2022
Preek 22e zondag. Luc. 14, 7-14. Het principe van ‘agere contra’.
28 augustus 2022
Preek 21e zondag. Luc. 13, 22-30. Hoe weinig zullen gered worden?
20 augustus 2022
Preek 20e zondag. Luc. 12, 49-53. De 'niet-begrepen' liefde.
14 augustus 2022
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen