MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek 2e zondag v.d. Advent (jaar A). Mat. 3, 1-12. Metanoia, het nieuwe denken.

2 december 2022

Heeft u wel eens gehoord van de Franse filosoof Blaise Pascal (1623-1662)? Als u een bèta-wetenschap heeft gestudeerd zal de naam zeker voorbij zijn gekomen. Naast filosoof was Pascal ook wetenschapper. Hij heeft veel bijgedragen aan de wiskunde en de natuurkunde. De eenheid van luchtdruk is naar hem vernoemd. Mijn interesse gaat uit naar zijn filosofie. Hij leefde in de tijd van de Verlichting (17e-18e eeuw), de periode dat het menselijke denken een zeer sterke rationalisatie onderging. Alles werd op de tafel van de ratio gelegd. Wat daar niet op past, werd eraf gesneden. Ook religie werd onder het mes van de ratio gelegd. Alles wat niet met de rede verklaard kon worden, werd verwezen naar het rijk van de sprookjes. Deze manier van denken leeft nog steeds zeer sterk in onze tijd.

Blaise Pascal, zelf een diepgelovig man, liet zich niet meesleuren in deze manier van denken. God is groter dan onze ratio, zegt hij. Ons rationeel vermogen is begrensd. “God is de God van Abraham, Isaac en Jacob”, zei Pascal, “niet van de filosofen!” Echter, als het om ons geloofsleven gaat, zegt Pascal, dan besteden we nog de meeste tijd aan afleiding of ‘verstrooiing’, aan zaken die er niet toe doen. Voortdurend worden we afgeleid van waar het werkelijk om gaat. Ga dit eens bij uzelf na. Er is ontzettend veel wat onze aandacht opeist en onze tijd opslurpt. Hoeveel daarvan draagt écht bij aan een verdiepend geloofsleven? Hoeveel daarvan kun je ‘afsnijden’ voor een gezond geestelijk leven? Het vele wat je afleidt, weerhoud je ervan om te komen tot de echt grote vragen van het leven.

Wat heb je nodig om van deze afleiding af te komen? Het Bijbels antwoord is: een woestijn. Om die reden horen we elke Advent de verhalen van Johannes de Doper en de visioenen van Jesaja. Jesaja roept op om de woestijn op te zoeken en Johannes de Doper leefde er. Dat is logisch als je weet dat de Bijbel geschreven is in een gebied waar veel woestijnen zijn. Daar kun je dan makkelijk naartoe. Maar hoe doe je dat in een stedelijk gebied? Daarvoor is de Advent in het leven geroepen. Deze periode wil zijn als een woestijn. Woestijnen hoef je niet letterlijk op te zoeken, je kunt ze ook geestelijk vinden.

Om dat te begrijpen gaan we te rade bij de apostel Paulus. We lezen vandaag een stukje uit zijn Romeinenbrief. In deze brief roept Paulus op tot een nieuwe manier van denken. In het Grieks heet dit ‘metanoia’. Letterlijk betekent dit ‘een andere gedachte’. Hiermee wordt bedoeld een andere manier van denken, komen tot een nieuw inzicht, loslaten van oude gedachtepatronen. Metanoia is komen tot waar het werkelijk om gaat, waar Pascal in feite ook toe oproept. Hoe ziet dat er voor een christen uit? Het is komen tot het inzicht dat je je leven niet ziet als je eigen persoonlijke project van zelfbevrediging, waarvan jij de schrijver, acteur, producent en regisseur bent. ‘Het draait allemaal om mij en ik wil alles eruit halen wat erin zit!’, is het motto van velen. Zo’n leven is volledig op het ‘ik’ gericht. De afleidingen die Pascal bedoelt, hebben met zo’n leven te maken. Metanoia is je leven niet zien als je eigen project van zelfbevrediging, maar als onderdeel van Gods leven, als onderdeel van Gods veel grotere, veel interessantere en allesomvattende project.

Die nieuwe manier van denken zien we ook in het evangelie vandaag. Matteüs vertelt dat vele joden naar de woestijn gingen om zich door Johannes de Doper te laten dopen, ter vergeving van hun zonden. Wat hier gebeurt maakt op ons geen indruk, maar op de toehoorders en lezers van die tijd wel degelijk! Joden gingen voor vergeving van hun zonden naar de Tempel in Jeruzalem. Dat was voor elke jood dé plek van Godsontmoeting, waar hemel en aarde elkaar raken. Wat we in het evangelie lezen is precies het tegenovergestelde! Vele joden gingen naar de woestijn, naar Johannes de Doper. Dit laat de kracht en betekenis zien van Johannes de Doper als voorloper van de Christus. Hij zet ons in de juiste geestelijke rompstand om Christus te kunnen ontmoeten. Christus zien en erkennen vraagt namelijk om ’metanoia’, om een nieuwe manier van zien en denken. Johannes de Doper bereidt ons daarop voor door onze blik niet te richten op de Tempel, maar op de woestijn, op de leegte, daar waar er geen afleidingen zijn. De woestijn is een vorm van resetten, het oude wegruimen om plaats te maken voor iets nieuws.

Johannes de Doper doopt met water, maar Christus doopt met de Heilige Geest. Het water, dat onze zonden wegspoelt, bereidt ons voor op de doop met de Heilige Geest. Dopen is altijd een ‘tweetrapsraket’. Door het water worden onze zonden vergeven en in de Geest ontvangen we nieuw leven. Vergeving van zonde is de voorbereidende stap op het eeuwige leven, want je kunt niet delen in Gods leven als je een zondaar bent. Dat nieuwe leven is waar het God om te doen is en wat ons in de Geest gegeven wordt! De profeet Jesaja en Johannes de Doper zijn dé Advent-figuren bij uitstek. Zij bereiden ons voor op de komst van de Christus. Laten we deze Advent de geestelijke woestijn opzoeken om ons op zijn komst voor te bereiden. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek 4e zondag. Mat. 5, 1-12. Zalig de barmhartigen.
29 januari 2023
Preek 3e zondag. Jes. 8, 23 t/m 9, 3. Het land van Zebulon en Naftali.
22 januari 2023
Preek Openbaring des Heren 2023. De ster van de waarheid.
8 januari 2023
Preek hoogfeest Maria, Moeder van God 2023. De hoop die in ons leeft.
1 januari 2023
Preek Kerstmis 2022
29 december 2022
Preek 4e zondag v/d Advent. Mat. 1, 18-24. Zonder twijfel.
18 december 2022
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen