MENU
< TERUG

ACTUEEL

Overweging bij het hoogfeest van de Heilige Jozef

23 maart 2020

In deze tijden van crisis en zorgen moet ik vaker denken aan de heilige Jozef, voedstervader van onze Heer. In het Nieuwe Testament verschijnt hij ten tonele in de zogenaamde kindheidsevangeliën. Dit zijn de gedeelten in de evangeliën volgens Matteüs en Lucas die handelen over de periode waarin Jezus nog een kind en een jongeling was. Zodra Jezus volwassen is en aan zijn openbare leven begint, is Jozef met de stille trom van het toneel verdwenen.

In de evangeliën is Jozef een man van weinig woorden. Sterker nog, ik ken geen passages waarin hij aan het woord is. Er wordt door de evangelisten wel vertelt wat hij deed, maar niet wat hij zei. Jozef is, afgaande op de evangeliën, een zwijgzame man. Hij is op de achtergrond aanwezig en zelden treedt hij op de voorgrond. Zo verlaat hij ook het toneel: via de achterdeur. Als Jozef vandaag zou leven, dan zou hij niet opvallen, iemand die we allemaal wel eens zien achterin de kerk of op de laatste rij bij een bijeenkomst. Iemand van wie je je afvraagt: weet iemand wie deze persoon is? 

Jozef laat ons het enorme contrast zien met de tijd waarin wij nu leven. Dat is een tijd van geschreeuw, van telefoontjes die constant onze aandacht vragen, van overvolle agenda’s, van snel-snel, van reclame waaraan niet te ontkomen is. Althans… dat was aanvankelijk zo. In deze corona-tijd is het opeens opvallend rustig. Files zijn zo goed als verdwenen. Agenda’s zijn gatenkazen geworden (de mijne thans wel). Velen werken thuis en vergaderen via “conference-call”. Scholen zijn gesloten, hetgeen vele gezinnen voor nieuwe uitdagingen stelt. Ouderen in verzorgingshuizen mogen niet meer bezocht worden. Supermarkten draaien record-omzetten en kunnen de vraag naar bepaalde producten nauwelijks aan. En zo rustig als het op straat is, zo druk is het in ziekenhuizen. Intensive care units draaien overuren. Velen zijn bevangen door angst en onzekerheid over hun gezondheid. De wereld, zoals we die normaliter kennen, is binnenstebuiten gekeerd.

En Jozef? Die zwijgt en kijkt toe. Misschien schuilt er wel een kracht in het zwijgen van Jozef. Hij laat ons zien dat heiligen niet op de voorgrond treden, maar stilletjes en op de achtergrond hun werk doen. Er zijn dagelijks vele heiligen rondom ons – wellicht ben je er zelf één! – heiligen die je niet ziet of hoort. Deze crisis brengt ze aan het licht. Opeens spreken we van “vitale beroepen”. Dat zijn blijkbaar niet de beurshandelaren die aan het begin van de crisis nog de aandacht kregen toen winsten onder druk kwamen te staan en beurzen “rood kleurden”. Zo krijgt de kleur rood een negatieve bijklank. Rood is in de Kerk geen kleur van crisis of verlies, maar een krachtige kleur van opoffering, van heiligheid en van de Geest. Rood zijn nu de vitale beroepen: zorgpersoneel, artsen, medisch specialisten, mantelzorgers, onderzoekers, laboranten, agenten, enzovoort. Zij zijn de winst in deze tijd! Zij zijn de verborgen heiligen in deze crisis. Zij ontvangen hun applaus vanaf de balkons en vanuit achtertuinen van de samenleving. Je ziet een glimp van deze verborgen heiligen als het even niet om het ik, de winst en de eigen waarheid gaat.

Voor mij is Jozef dé patroonheilige in deze crisis. Net als voor velen nu, nam ook zijn leven een drastische wending. Zijn verloofde bleek zwanger van de Heilige Geest (het zal je maar gebeuren) en nadat Jezus geboren was, moest hij met Maria en Jezus hals over kop vluchten naar Egypte, het land dat zijn voorvaderen waren ontvlucht. Tot overmaat van ramp waren hij en Maria ook nog eens drie dagen naar de jonge Jezus op zoek. Ze vonden Hem in de Tempel te Jeruzalem. Kortom, de plannen die Jozef voor zichzelf en Maria had uitgestippeld kwamen toen, net als onze plannen nu, piepend en knarsend tot stilstand. Echter, hoe groot de crisis voor Jozef ook was, hij vertrouwde steeds op God. Zijn kracht lag niet in de woorden die hij sprak, maar op het Woord dat hij geloofde en vertrouwde. Zo voegde hij zijn plannen in het grote plan van God. Jozef bezag alles in een hoger licht, niet louter in het licht van zijn eigen ego en logica. 

Jozef is een man van geloof, vertrouwen en gehoorzaamheid. Geloof is niet, zoals velen denken, het uitschakelen van je verstand. Nee, geloof is je bestaan zien vanuit Gods perspectief en niet vanuit het perspectief van je ego. De huidige crisis stelt ons voor vele uitdagingen en roept vele vragen op. Antwoorden zullen ons niet meteen gegeven worden, die volgen wellicht later. Tussentijds mogen wij terugvallen in vertrouwen op en in gehoorzaamheid aan God, in wiens handen wij geborgen zijn en die nooit de regie verliest, hoe ernstig de situatie ook lijkt. Zo stelde Jezus zijn leerlingen toen – en over hun schouders ons nu – telkens weer gerust in tijden van onzekerheid: “Wees niet bang, Ik ben het.” Deze woorden groeien in kracht nu ook velen van ons bang en onzeker zijn. Vergeet niet: angst is een slechte raadgever. Het vult de voorraadkast alleen maar met onnodig veel toiletpapier.

Graag zou ik deze overdenking willen afsluiten met een citaat van de heilige Jozef, maar de goede man komt nergens in de evangeliën aan het woord. Zo vormt hij een contrast met de farizeeën, die zich al pronkend in hun gewaden vertonen op de hoeken van de straten en in luidruchtig gebed en met een veelvoud van woorden menen verhoring te krijgen. We weten allemaal hoe Jezus over hen denkt. Aan de farizeeën van deze tijd hebben we nu niets. Mijn gedachten gaan naar een klein glas-in-lood raam dat ik zag in de crypte van een kerk in Nazareth die aan de heilige Jozef is gewijd. Deze kerk ligt letterlijk en figuurlijk in de schaduw van de grote Maria-basiliek aldaar, de “Basiliek van de Aankondiging”. Dit glas-in-lood raam toont ons een stervende Jozef, aan weerzijden geflankeerd door Maria en Jezus, die zijn hand vasthoudt (zie foto). Het is een teder en aandoenlijk tafereel. Laten wij zo, in gebed, de hand vasthouden van de zieken die met hun leven, en van de artsen en verplegers die met hun kennis, vechten tegen het corona-virus.

Van de heilige Theresia van Avila, de patroonheilige van onze parochie, is bekend dat zij een bijzondere devotie koesterde voor de heilige Jozef. In haar autobiografie “Mijn leven” beveelt ze Jozef van harte aan in ons gebed. Over hem zegt zij het volgende: “De gunsten, mij door God op voorspraak van de heilige Jozef geschonken, zijn gewoon wonderbaar, net als de manier waarop hij mij uit gevaren naar lichaam en ziel redde.” Moge ook wij op zijn voorspraak vertrouwen.

Laat ons bidden:

Barmhartige en zorgvolle God, in Jezus bent u waarlijk mens geworden en heeft U het leven ten volle met ons gedeeld. U kent de pijnen en de last van het menselijke bestaan. De zorg en opvoeding van uw Zoon heeft u toevertrouwd aan Jozef. In stilte en zwijgzaam was hij aanwezig en stierf met Jezus aan zijn zijde.

Moge wij op zijn voorspraak, nu wij door deze gezondheidscrisis de grenzen van het leven zien, rust en berusting vinden bij U. Heer, geleid ons in deze tijd, sta allen in de zorg nabij, inspireer artsen en wetenschappers in het vinden van een vaccin.

God, bron en doel van ons leven, hoed ons in uw hand, alle dagen van ons leven. Zo bidden wij, op voorspraak van Jozef, door Jezus Christus, uw Zoon en onze Heer, die met U en met de Heilige Geest, lééft, tot in eeuwigheid. Amen.

Diaken Franck Baggen

Overweging bij hoogfeest Maria Boodschap
25 maart 2020
Overweging bij Wereldgebedsdag 2020
8 maart 2020
Preek 2e zondag 40-dagentijd (jaar A). Mat. 17, 1-9: Jezus als mens én als God.
8 maart 2020
Preek 7e zondag in jaar A. Lev. 16, 1-17. Wees heilig, zoals God heilig is.
23 februari 2020
Preek 6e zondag in jaar A. Mat. 5, 17-37. Het spel en de regels.
16 februari 2020
Preek 5e zondag in jaar A. Mat. 4, 13-16. Zout der aarde zijn.
9 februari 2020
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen