MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek 18e zondag in jaar B. Ex. 16, 2-15. Terug naar de vleespotten van Egypte.

1 augustus 2021

Het verhaal van de uittocht van het Uitverkoren Volk uit Egypte naar het Beloofde Land kun je lezen als een soort oerverhaal dat gaat over geestelijke transformatie. Het Volk, eenmaal uit Egypte bevrijd, moet nog 40 jaar door de woestijn zwerven om tot het Beloofde Land te komen. Het Volk heeft gedurende ongeveer 400 jaar geleefd als slaven. De 40 jaar die ze door de woestijn moeten trekken is ‘maar’ een tiende daarvan. Toch verlangen zij op een gegeven moment terug naar “de vleespotten van Egypte” (v. 3). Ze verlangen terug naar de slavernij waaruit ze met veel pijn en moeite zijn bevrijd! Liever terug naar de slavernij, dan hier doelloos rondzwerven door de woestijn, denken ze.

Bevrijd worden van slavernij is een groot goed. Vandaag is slavernij actueler dan ooit. Veel van wat daaraan herinnert, zoals straatnamen uit de VOC-tijd, standbeelden van slavenhandelaren, et cetera, worden verwijderd. Veel landen met een slavernijverleden, zoals ons land, herinterpreteren hun geschiedenis. Was de Gouden Eeuw echt wel zo goud? Het frappante is nu dat het Joodse Volk, eenmaal bevrijd van een langdurige slavernij, er weer naar terug verlangt! De weg uit een slavernij is altijd een lange, pijnlijke weg. Ook iedereen die probeert los te komen van een verslaving, of het nu alcohol, drugs, sigaretten of wat dan ook is, verlangt op de weg uit die verslaving soms weer terug naar die verslaving. Elke weg uit een slavernij is een lange tocht door de geestelijke woestijn.

Dat geldt ook voor ons als christenen, die de weg van bekering en heiliging gaan. Ook op die weg kom je op punten waarop je denkt: Waar doe ik het eigenlijk voor? Waarom getroost ik mij de moeite van het altijd weer naar de kerk gaan? Wat levert mij dit op? Kan ik niet beter mijn kostbare tijd besteden aan andere, veel leukere zaken, zoals aan mijn huis of mijn tuin, aan verre reizen, aan stappen met vrienden, aan een leuke studie, aan mijn carrière? We hebben allemaal onze ‘vleespotten’ waarnaar we (terug) verlangen.

Ik moest denken aan de film The Matrix. Ik vind het een mooie film, omdat het in feite een moderne vertelling is van het Exodus-verhaal. De film speelt in de toekomst waarin computerprogramma’s de gehele werkelijkheid hebben overgenomen. Alles wat we zien en ervaren wordt gegenereerd door een computerprogramma dat The Matrix heet. De mens is slaaf van deze schijnwerkelijkheid. In die wereld van de Matrix lopen agenten die ervoor zorgen dat wij slaaf blijven en niet proberen uit te breken. Toch is er een klein groepje dat zichzelf uit deze valse wereld heeft kunnen bevrijden. Hun doel is om de Matrix te ontmaskeren. Op hun vlucht leeft dit groepje in een soort tussenwereld, tussen de ware wereld en de schijnwereld van de Matrix. Ze verplaatsen zich in een roestig voertuig en hun voedsel bestaat uit een soort smakeloze rijstepap. “Wat is dit?”, vraagt een groepslid. “Er zit alles in wat je nodig hebt”, antwoordt een ander. Eén groepslid, een soort Judas-figuur, is daar helemaal klaar mee en verlangt terug naar de schijnwereld van de Matrix. Agenten van de Matrix verleiden hem met een heerlijke biefstuk. Hij eet ervan, en al hij weet dat zijn biefstuk een illusie is (gegenereerd door een computerprogramma dat de indruk wekt alsof hij op een echt stukje vlees kauwt), toch heeft hij dat liever dan de uitzichtloze tussenwereld waarin hij zich nu bevindt. Met andere woorden: liever gaat hij terug naar de vleespotten, dan dat hij verder gaat op de barre tocht door de woestijn.

De weg van de christen is een weg van transformatie, de weg van een zondig mens naar een heilig mens. Op die weg zijn er altijd krachten die het verlangen in je wekken om terug te keren. De woestijn, de plek van ontbering en verleiding, ligt altijd op ons pad, voor ieder mens, niemand uitgezonderd. Jezus zegt niet voor niets dat als je Hem wilt volgen, dat je bereid moet zijn je kruis op je te nemen. Dat is geen vorm van masochisme, maar realiteitszin, namelijk dat de woestijn op je wacht, of je nu wilt of niet. Laat God je in die woestijn in de steek? Nee! God hoort het gemor van zijn Volk en laat het brood regenen en de kwartels komen aangevlogen. Het Volk weet niet wat het is en vraagt “Wat is dat?” (v. 15). Hebreeuws voor ‘Wat is dat’ is ‘mannah’. Op onze weg van slavernij naar bevrijding geeft God manna, hemels brood. Dat is brood voor onderweg, voedsel op de weg naar bevrijding. Manna is niet goed te definiëren, net zo min als het vage voedsel dat het groepje uit The Matrix moet eten. Het is ongedefinieerd voedsel. Hoe definieer je het brood van de eucharistie? Wat is dat? Lichaam van Christus? Het is een raar soort brood. Ja, dat is het misschien, maar het is wèl hemels Brood dat ons voedt op de weg door de woestijn, op de weg naar God en zijn Koninkrijk, op de weg naar het Nieuwe Jeruzalem dat Hij ons heeft beloofd.

We vieren eucharistie tot de wederkomst van Jezus en we ontvangen het eucharistisch brood tot de voltooiing. Als we kinderen voorbereiden op hun eerste communie, dan vragen zij steevast: Wat is dat voor brood? Dit is het manna uit de hemel, dat ons voedt op de weg door de woestijn. Hoewel we soms terug verlangen naar de vleespotten van Egypte, en het hele kerk-gebeuren willen laten voor wat het is, dan toch laat God ons niet los tot we bij Hem zijn. Die hoop doet leven, altijd weer. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek 24e zondag. Jac. 2, 14-18. Geloof zonder daden is dood.
12 september 2021
Preek 23e zondag. Marc. 7, 31-37. Geestelijk horen en spreken.
5 september 2021
Preek 21e zondag. Joz. 24, 1-17: “Wij dienen de Heer”
22 augustus 2021
Preek hoogfeest Maria Tenhemelopneming. Over de waardigheid van de mens.
15 augustus 2021
Preek 19e zondag. 1 Kon. 19, 4-8. Elia en het brood van de engel.
8 augustus 2021
Preek 17e zondag. Joh. 6, 1-15. De Jezus van de eucharistie.
25 juli 2021
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen