MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek 19e zondag in jaar B. 1 Kon. 19, 4-8. Elia en het brood van de engelen.

8 augustus 2021

De eerste lezing is genomen uit het eerste boek Koningen over de profeet Elia. Het is een aangrijpend verhaal, want Elia verlangt ernaar om te sterven. Kort hiervoor heeft hij strijd geleverd met de profeten van de god Baäl. Elia, de enige nog levende profeet van de God van Israël, neemt het op tegen 450 profeten van Baäl. Hij daagt hen uit een stier te offeren en het vuur voor het offer af te smeken van hun god Baäl. Er gebeurt niets. Dan bidt Elia tot God en terstond komt er vuur uit de hemel (1 Kon. 18, 20-39). Dit nieuws bereikt koningin Izebel, die vertoornd is op Elia. Uit wraak stuurt zij soldaten om Elia te doden. Elia vlucht naar de berg Horeb. Halverwege zijn vlucht, te midden van de woestijn, is hij uitgeput en ziet hij het niet meer zitten. Hij ploft neer en wil niets liever dan sterven.

Vele mensen (en dat zijn er meer dan je denkt) komen in hun leven op een punt waarop ze het niet meer zien zitten. Zo’n punt waarop, voor je gevoel, alles en iedereen achter je aan zit. De verwachtingen die je had van het leven zijn niet uitgekomen. Je voelt je leeg en in de steek gelaten. Het idee dat je vergeetachtiger wordt, dat je de touwtjes niet meer in handen hebt, dat de problemen je boven het hoofd groeien, maken het leven alleen maar zwaarder. Als je de lange, uitzichtloze, eenzame weg ziet die voor je ligt, dan zinkt de moed je in de schoenen. Je zit voor je gevoel in een woestijn en je verlangt zelfs niet meer terug naar de vleespotten, waar we het de vorige week over hadden. Dan zijn er vele mensen die, net als de profeet Elia, neerploffen en zeggen: het hoeft voor mij niet meer.

In mijn werk spreek ik regelmatig met mensen met deze zorgen. Vergis u niet: ook veel jongeren lijden onder uitzichtloosheid, vermoeidheid, zorgen en pijnen die soms zo zwaar op hun schouders drukken dat zij liefst uit het leven willen stappen. Vrijwillig levenseinde is aan de orde van de dag. Er is zelfs een speciale vereniging die het poeder levert dat een einde maakt aan je leven. In de profeet Elia vinden we de Bijbelse equivalent van dit verlangen. God wil echter niet horen van Elia’s doodswens. God stuurt een engel naar Elia die hem zegt te eten om zo op krachten te komen. Elia eet van het voedsel dat de engel hem geeft en zo kan hij zijn weg vervolgen en komt hij veilig aan bij de berg Horeb.

Ten einde raad roepen en bidden veel mensen tot God. Nood leert bidden, zeggen we dan. Velen hopen op een wonder, op een duidelijke ingreep vanuit de hemel. Even zovele zijn dan teleurgesteld als dit wonder of die hand van de engel niet komt. We vergeten dan hoe God te werk gaat. God is geen mythisch figuur die met een flits uit de hemel ingrijpt. God werkt in en door mensen. Om die reden bidt de heilige Franciscus van Assisi: maak mij tot een instrument van uw vrede. De engel die aan Elia verschijnt is wellicht gewoon een mens die een boodschap aan hem doorgeeft. Het woord engel komt van het Latijnse ‘angelus’, dat ‘boodschapper’ betekent. God stuurt boodschappers die we op het moment zelf niet als engelen herkennen, maar dit achteraf wel blijken te zijn!

En wat zegt de engel? “Sta op en eet!” (v. 5). Dit eten kun je uitleggen als fysiek eten, waarmee ons lichaam op krachten komt. Echter, aangezien hier een engel verschijnt en geen diëtist, wordt met dit voedsel vooral geestelijk voedsel bedoeld, voedsel voor de ziel. Langs die weg mogen we dit verhaal op onszelf toepassen. Net zo goed als ons lichaam voedsel nodig heeft, heeft onze geest of ziel dat ook nodig. Als we onze ziel niet voeden, dan raken we geestelijk uitgeput. Om het theologisch te duiden: ieder mens hongert naar God. We zijn naar God toe geschapen, zegt Augustinus. Iedereen zoekt naar geestelijke grond onder de voeten, naar zin, betekenis en richting in het leven. Als we het leven zien als louter iets materieels en lichamelijks en we beperken ons voedsel tot aardse zaken als geld, macht, lust en eer, dan komen we allemaal op het punt waar Elia is aangekomen. Naar mijn idee komt hier ook de behoefte aan vrijwillig levenseinde uit voort. Als er geen ‘kwaliteit van leven’ meer is, waarom dan nog voort leven? Kwaliteit van leven is meer dan louter iets lichamelijks, maar heeft naar mijn idee ook en vooral met onze geest te maken.

Hoe voed je dan je ziel? Allereerst door gebed. Gebed is de ademhaling van de ziel, wordt wel gezegd. Bidden is meer dan spreken vanuit je binnenste. Je bent met je hart bij God. In de eucharistie zegt de priester: “Verheft uw hart”. Wij antwoorden dan: “We zijn met ons hart bij de Heer”. Dat is de basishouding voor gebed. Wat de ziel ook voedt – en dat benadruk ik als diaken – zijn de werken van barmhartigheid: het goede doen voor de ander, omwille van die ander. Tot slot, en dit sluit aan bij het evangelie van vandaag: de eucharistie, geestelijk voedsel bij uitstek. “Ik ben het Brood des levens”, zegt Jezus, “als iemand van dit Brood eet zal hij leven in eeuwigheid” (Joh. 6, 51). Beter kun je je ziel niet voeden. Elia at van wat de engel hem gaf: het brood van de engelen, ‘panis angelicus’! Dit Brood gaf hem kracht om op zijn bestemming te komen. Wij ontvangen die kracht ook, in de eucharistie, door datzelfde Brood, door diezelfde Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek 24e zondag. Jac. 2, 14-18. Geloof zonder daden is dood.
12 september 2021
Preek 23e zondag. Marc. 7, 31-37. Geestelijk horen en spreken.
5 september 2021
Preek 21e zondag. Joz. 24, 1-17: “Wij dienen de Heer”
22 augustus 2021
Preek hoogfeest Maria Tenhemelopneming. Over de waardigheid van de mens.
15 augustus 2021
Preek 18e zondag. Ex. 16, 2-15. De vleespotten van Egypte.
1 augustus 2021
Preek 17e zondag. Joh. 6, 1-15. De Jezus van de eucharistie.
25 juli 2021
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen