MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek 26e zondag in jaar C. Luc. 16, 19-31. De rijke man en de arme Lazarus.

(foto: rijnmond.nl)

22 september 2022

Onze Antoniuskerk te Dordrecht heeft aan de achterzijde een parkeerplaats. Daar staat een houten keet en daarin woont Minko. Minko is een zwerver. De keet waarin hij woont lijkt op een bestelbusje en staat op vierkante wielen. Het is speciaal voor hem gemaakt door de Dordtse kunstenaar Erik Sep. Regelmatig staat Minko bij de ingang van de kerk. Af en toe gaat hij naar binnen en steekt een kaarsje op, waarvoor hij overigens keurig betaalt!

Minko ziet eruit als een wildeman, maar hij doet geen vlieg kwaad. Hij is zeer vriendelijk. Vrolijk drinkt hij aan zijn blikje bier, zijn enige drank, vermoed ik. Een kapper heeft Minko in geen tijden gezien en steeds loopt hij op blote voeten. Ik weet niet hoe het met u is, maar ik weet soms niet zo goed raad. Moet ik hem wat geld geven? Dan weet ik één ding zeker: daarmee koopt hij bier. Moet ik hem dan maar bier geven? Dan heb ik het gevoel dat ik meewerk aan zijn verslaving. Een ontmoeting met Minko leidt altijd tot een wat ongemakkelijk gevoel. Je voelt je in zijn aanwezigheid in velerlei opzichten 'miljonair', althans ik wel. ‘Gelukkig heb ik een goed bed en kan ik gezond eten’, denk ik wel eens. Bijna automatisch zoek je naar excuses: Minko zal wel iets hebben meegemaakt in zijn leven, misschien een slechte jeugd, misschien iets anders waardoor hij nu zo leeft.

Zo’n ongemakkelijk gevoel bekruipt je ook bij het evangelie van vandaag, over de arme Lazarus en de rijke man. Lucas heeft dit evangelie naar mijn idee zo geschreven dat het aan je knaagt. 'It gets under your skin', zeggen de Engelsen. En dat is precies de bedoeling. Iemand vergeleek het met een oester en een parel. Een parel komt voort uit iets wat de oester is binnengedrongen, een vuiltje of een zandkorreltje. Het irriteert de oester. In plaats van het uit te spugen, bouwt de oester er paarlemoer omheen, laagje voor laagje. Zo ontstaat een parel, iets wat prachtig en kostbaar is in onze ogen. God werkt op vergelijkbare wijze: iets of iemand kan op je pad komen die je lastig valt, die je irriteert of je een ongemakkelijk gevoel geeft. Het is niet de bedoeling dat je het 'uitspuugt', maar dat het je aanzet tot daden van naastenliefde, laagje voor laagje, om er zo een ‘parel’ van te maken, prachtig en kostbaar in Gods ogen.

De wijze waarop Lucas Lazarus beschrijft vertoont veel overeenkomsten met Minko. Valt het u op dat we de rijke man niet bij naam kennen en de arme Lazarus wel? Meestal is het omgekeerd: belangrijke personen kennen we bij naam en onbelangrijke personen niet. Dat zet de toon in deze parabel. De rijke man is hier een ‘niemand’. In de parabel sterven de rijke man en de arme Lazarus. Lazarus komt terecht in de armen van Abraham, ons aller aartsvader in het geloof. In de armen van Abraham wil dan zeggen: in de schoot van het geloof. De rijke man verdwijnt in een onderwereld en wordt gekweld door helse pijnen. Die pijnen hebben hun wortels in zijn aardse leven. Ze komen voort uit de wijze waarop de rijke man zich heeft geïsoleerd. Hij heeft zich namelijk niets van het lot van Lazarus aangetrokken en heeft zich zo opgesloten in zijn eigen bubbel. In hoeverre doen wij dat ook, wanneer we geconfronteerd worden met andermans leed en ellende? We hebben de neiging onszelf daarvan te isoleren en af te sluiten.

Het evangelie leert ons dat deze isolatie wel eens verstrekkende gevolgen kan hebben. Ik heb eens gepreekt over de driehoek van het geloof, de driehoek van God, je naaste en jezelf. Ons geloof steunt op deze drie pilaren. Als je één daarvan isoleert, dan valt de tafel van je geloof om. Dat is wat de rijke man doet en het besef komt te laat. De mogelijkheid om dat te herstellen is er niet. De consequentie van jezelf isoleren is dat je je daarmee ook isoleert van je naaste en van God. De helse pijnen waaraan de rijke man lijdt zijn het gevolg van zijn zelf-isolatie, zijn ik-gerichtheid. God heeft dat niet gedaan. Daarom wordt er gezegd: de deur van de hel wordt aan de binnenzijde gesloten, niet aan de buitenzijde (zoals bij een gevangenisdeur). Hel is een toestand of conditie waarin je jezelf plaatst. Hel is niet een plek of oord waarin je door een vertoornde God wordt geworpen, waarna Hij snel de deur achter je sluit. Nee, je plaatst jezelf in een helse situatie en je sluit jezelf daarmee af voor een oplossing. In de parabel doet Abraham niets anders dan dát bevestigen: beste rijke man, je hebt jezelf in deze situatie geplaatst en je hebt de sleutel tot een uitweg verloren, daardoor is er een onoverbrugbare kloof tussen u en mij.

De rijke man vraagt dan of hij zijn familie kan waarschuwen, opdat zij niet dezelfde fout maken. Niet nodig, zegt Abraham, want zij hebben Mozes en de profeten. Daarmee bedoelt Abraham dat de rijke man en zijn familie allang zijn gewaarschuwd, als ze tenminste goed gelezen en geluisterd hebben naar Gods woord in de heilige Schrift. Zo is het ook met ons! Ook wij hebben Mozes en de profeten. U kunt ze vinden in het Oude Testament van uw Bijbel. Met andere woorden: ook wij zijn gewaarschuwd! Daarom lezen we in de eerste lezing uit de profeet Amos. Hij waarschuwt zeer expliciet tegen de blindheid van rijkdom. Nogmaals: rijkdom in zichzelf is niet verkeerd. U mag van uw welvaart genieten (we zijn geen communisten)! Maar pas op wanneer je rijkdom leidt tot isolatie, wanneer je gaat denken van niets en niemand afhankelijk te zijn. Je kunt niet onafhankelijk zijn van God, hoe rijk je ook bent. Mensen als Lazarus en Minko herinneren ons daar steeds aan. Zij geven je een ongemakkelijk gevoel. En dat is precies de bedoeling. Hun ‘ongemak’ moet bij ons leiden tot pareltjes van naastenliefde, al is het maar een houten busje, zoals de kunstenaar Erik Sep voor Minko gemaakt heeft. Zijn busje heeft vierkante wielen: het kan geen kant op. In hoeverre hebben wij vierkante wielen als gevolg van de blindheid van ons egoïsme? Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek 2e zondag v/d Advent. Mat. 3, 1-12. Metanoia, het nieuwe denken.
4 december 2022
Preek 1e zondag v/d Advent. Mat. 24, 37-44. De drie komsten van de Heer.
27 november 2022
Preek hoogfeest Christus Koning. Terugblik op Lucas.
20 november 2022
Preek 33e zondag. Luc. 21, 5-19. Zie de Tempel prijken.
13 november 2022
Preek 32e zondag. Luc. 20, 27-38. Liefde gaat ons verstand te boven.
2 november 2022
Preek 31e zondag. Luc. 19, 1-10. De Zacheüs in jou.
28 oktober 2022
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen