MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek 29e zondag in jaar A. Mat. 22, 15-21. Geef aan God wat God toekomt.

18 oktober 2020

In de geschiedenis van de Kerk hebben de gelovige neuzen nooit dezelfde kant op gestaan. Religie kan spijtig genoeg leiden tot meningsverschillen, onenigheid en zelfs ruzie als het gaat om de interpretatie van de Schrift en de openbaring. Helaas is niets zo gevoelig voor meningsverschillen als godsdienst. Dat heeft tot vele problemen geleid, tot kerkscheuringen en zelfs tot oorlogen. Ook op kleine schaal, bijvoorbeeld in gezinnen, kan godsdienst een splijtzwam zijn. Dit alles noemt men in de theologie met een Latijnse uitdrukking odium theologicum. Letterlijk vertaald theologische haat.

Odium theologicum is een vorm van onverdraagzaamheid, afkeer of minachting voor een ander als gevolg van meningsverschillen over godsdienstige kwesties. Een ander wordt gewantrouwd omdat hij of zij er andere godsdienstige ideeën op nahoudt. De ouderen kennen nog wel de tijd dat onze samenleving sterk verzuild was. Katholieken hadden geen omgang met protestanten. Er was een zeker wantrouwen onderling. En als een katholiek met een protestant wilde trouwen, dan moest één van beide zich bekeren en opnieuw worden gedoopt. Gelukkig ligt die tijd achter ons! Op vandaag kun je wellicht beter spreken van een odium politicum. Hoeveel wantrouwen en afkeer is er niet tussen politici? Ze vliegen elkaar in het parlement voortdurend in de haren. Herinnert u zich het debat tussen president Trump en zijn tegenstrever Joe Biden een paar weken geleden? Het ging nergens over! Er werd niet naar elkaar geluisterd en men liet elkaar niet uitspreken. Het getuigde van een sterk onderling wantrouwen, haat en minachting.

Van odium theologicum kun je ook spreken in het evangelie van vandaag. De Farizeeën zien Jezus als een lastpak, die de joodse Wet niet serieus neemt en zich er zelfs boven plaatst. Ze proberen Hem met listige vragen in de val te lokken, om Hem te kunnen beschuldigen van godslastering. Ze stellen Jezus een eenvoudige, maar listige vraag: Moet je belasting betalen aan de Romeinse keizer of niet? Als Jezus met ‘ja’ antwoordt, dan is Hij geen trouwe jood, maar iemand die heult met de bezetter. Zegt Hij ‘nee’ dan zien ze Hem als een revolutionair, een onruststoker, een gevaar voor de orde en veiligheid. Jezus trapt er niet in. Hij antwoordt met de beroemde woorden: “Geef aan de keizer wat de keizer toekomt en aan God wat God toekomt”.

Je kunt je afvragen: wat komt God toe? Het antwoord is simpel: alles! God is niet een hemelse keizer ergens in de ruimte. Aan God geven is niet een vorm van hemelse belasting betalen. God is niet iets dat bestaat, zoals een keizer of een keizerrijk. Nee, God is het bestaan zélf. Hij is het zijn zelf. Alles wat er is, zelfs de keizer en alles wat hij bezit, bestaat omdat God het voortdurend in het bestaan spreekt. We noemen dit de ‘creatio continua’, de voortdurende schepping. Je kunt tegenover God niets als het jouwe claimen, zo van: dit komt puur uit mijzelf, los van God. Als God er niet is, dan is er niets! Als Jezus zegt dat we aan God moeten geven wat God toekomt, dan bedoelt Hij dat niet als een vorm van inleveren of afstaan, maar als een vorm van vrucht dragen. Laat alles wat je aan God geeft (lees: teruggeeft) niet onvruchtbaar zijn, maar getuigen van gerechtigheid, barmhartigheid en liefde. God immers is zélf gerechtigheid, barmhartigheid en liefde.

Aan God geven wat Hem toekomt is de rode draad door het denken en handelen van Theresia van Avila, onze patroonheilige die we vandaag vieren. Zij leefde in een zeer onrustige tijd, de tijd van de Reformatie en de ontdekking van de Nieuwe Wereld, de tijd waarin de pest geregeld de kop opstak. Haar tijd was net zo onrustig als de onze. Dat zorgde voor ontwikkelingen op velerlei gebied: kerkelijk, geestelijk, politiek, economisch, enzovoort, net als nu. Het odium theologicum en het odium politicum, waarmee ik mijn preek begon, tierde welig. Theresia zocht in alle tumult naar de rust en centraliteit van Christus. Daarvoor moest de Kerk hervormd worden, vond ze. Ze voelde haar tijd zeer goed aan. Ze had daartoe een 'tweetrapsraket' in gedachten: eerst hervorm ik mijn kloosterorde, de Karmel (met andere woorden: eerst komt de geestelijke hervorming, ofwel het innerlijke) en langs die weg hoop ik ook de Kerk te kunnen hervormen (dan komt de kerkelijke hervorming, ofwel de buitenkant). Zo komt Christus weer centraal te staan. Immers, door Hem en met Hem en in Hem kunnen wij God geven wat God toekomt. De hervormingen die zij nastreefde leidden echter tot een scheuring in haar kloosterorde, die we nu kennen als de geschoeide en de ongeschoeide Karmel. Zij werd door de kerkelijke en politieke ontwikkelingen van haar tijd links en rechts ingehaald.

Aan God geven wat Hem toekomt is niet eenvoudig. Dat vraagt het overwinnen van weerstanden, zowel innerlijke als externe weerstanden. Theresia van Avila heeft veel moeten verduren om haar roeping trouw te kunnen blijven, om aan God te geven wat God toekomt. Wij hebben hier en nu de roeping om hetzelfde te doen. Onze tijd lijkt in velerlei opzichten op die van Theresia van Avila. Zodoende hebben we in haar een krachtig voorbeeld én voorspreekster. Laten we moed en kracht putten uit haar prachtige gebed: “Laat niets je verontrusten, laat niets je angstig maken. Alles gaat voorbij, maar God verandert nooit. Geduld overwint alles. Wie aan God vasthoudt, ontbreekt het aan niets, want God alleen is genoeg.” Moge op voorspraak van Theresia onze inzet gezegend zijn, tot lof en eer van zijn Naam en tot welzijn ons en heel zijn heilige Kerk. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek 30e zondag in het jaar A. Mat. 22, 34-40. Liefhebben wie God liefheeft.
25 oktober 2020
Preek 27e zondag in jaar A. Mat. 21, 33-43. De vruchten van de wijngaard.
5 oktober 2020
Preek 26e zondag in jaar A. Mat. 21, 28-32. Wat je ook zegt, het gaat om wat je doet.
27 september 2020
Preek 25e zondag in jaar A. Mat. 20, 1-16. De werkers in de wijngaard.
20 september 2020
Preek 23e zondag in jaar A. Mat. 18, 15-20. Het principe van subsidiariteit.
6 september 2020
Preek 22e zondag in jaar A. Mat. 16, 21-27. De wereld infiltreren met Gods liefde.
30 augustus 2020
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen