MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek 31e zondag in jaar C. Luc. 19, 1-10. De Zacheüs in jou.

28 oktober 2022

De lezingen van vandaag, en in bijzonder het evangelie over de tollenaar Zacheüs, gaan in feite over bekering. Bekering is waar de Bijbel en de Kerk toe oproepen. Maar wat houdt bekering in? Iets daarover kunnen we te weten komen aan de hand van het evangelie van vandaag.

De sleutel daartoe ligt bij de figuur van Zacheüs en de plaats waar hij woont, Jericho. Dat Lucas dit verhaal in Jericho situeert is niet zonder reden. Jericho heeft een belangrijke symbolische betekenis. Het was de eerste stad die het volk Israël moest innemen toen zij het Beloofde Land binnentrokken. Jericho gaf zich niet aan Gods genade over die het Volk bracht. Het Volk moest uiteindelijk zeven maal met de Ark van het Verbond om de stad lopen, alvorens de stadsmuren omvielen en de stad kon worden ingenomen (Joz. 6). Jericho kon dus alleen met de hulp van God worden overwonnen. Daarmee staat Jericho symbool voor verzet en weerstand als gevolg van de zonde op de weg van ons geloof. Die weerstand (de muren) die we in een zondige wereld ontmoeten, kunnen we niet op eigen kracht overwinnen, maar alleen met de hulp van God. Zo beschouwd is de wereld waarin wij leven één groot Jericho, waar meer muren worden gebouwd dan afgebroken. Maar ‘Jericho’ zit ook in ons, want ook wijzelf zijn een bron van weerstand, ook wij trekken onze muren op, bijvoorbeeld wanneer we God zien als een concurrent en Hem het liefst buiten de deur houden. Soms moet God zeven maal om ons lopen wil Hij toegang vinden tot ons hart.

Lucas vertelt dat Jezus “door Jericho trok” (v. 1). Dat is een goed bericht, want Jezus wijkt niet voor onze weerstand en zonde. Hij gaat er niet omheen, maar trekt er doorheen. Wat doe je als Jezus door ‘jouw Jericho’ trekt? Hier komt Zacheüs om de hoek kijken. Zacheüs is hoofdambtenaar van het tolwezen. Hij is de tollenaar der tollenaars. Een tollenaar is iemand van je eigen volk aan wie je tol (belasting) moet betalen voor de bezetter. En een beetje tollenaar heft altijd meer belasting dan hij moet afdragen, dus verdient er goed aan. Het zijn collaborateurs, zij heulen met de vijand. Vanuit Joods perspectief is er geen grotere zondaar dan Zacheüs. Lucas vermeldt quasi nonchalant dat Zacheüs een “rijk man was”. Zacheüs verdient dus goed van zijn tollenaarschap, ofwel: hij weet zijn eigen volk goed uit te knijpen. Zacheüs, zou je kunnen zeggen, is de verpersoonlijking van Jericho.

Het bijzondere is dat deze Zacheüs zeer nieuwsgierig is naar Jezus. Ik spreek wel eens met mensen die zeer negatief zijn over kerk en geloof en van zichzelf zeggen nergens in te geloven. Ze zijn ver van de Kerk afgedreven, maar tegelijkertijd blijven ze gefascineerd en zijn ze nieuwsgierig naar wat we in de Kerk doen en waarom we vasthouden aan ons geloof. Er zijn vele ‘Zacheüsen’ die aan de buitenkant zeggen niets met geloof op te hebben, maar diep van binnen nog steeds naar Jezus verlangen. Ze zouden heel graag een glimp van Hem willen opvangen, net als Zacheüs. Zo zijn er vele mensen die, in de geestelijke zin van het woord, in de boom klimmen in de hoop toch iets van Jezus te zien.

We kunnen ook zelf een Zacheüs zijn, ook al zijn we kerkelijk en gelovig. Lucas vertelt dat Zacheüs Jezus niet kon zien vanwege de menigte. Velen staan hem in de weg om Jezus te kunnen zien. Wie of wat staat jou in de weg om Jezus te zien? Dat kunnen andere mensen zijn, maar wellicht sta je jezelf in de weg. Denk bijvoorbeeld aan alles wat je van Hem afleidt, je zucht naar macht, geld, eer, lust, enzovoort. De komende Advent is een goede periode om daar eens verder over na te denken: hoe kan ik mijn zicht op Jezus verbeteren? Wie of wat staat mij in de weg, wie of wat staan er tussen Hem en mij?

Als Zacheüs eenmaal in de boom zit, ziet Jezus hem meteen en nodigt Zichzelf bij hem uit. Hier zien we hoe Jezus te werk gaat: Hij dringt zich niet aan je op en al helemaal niet concurreert Hij met je. Maar zodra Jezus merkt dat je Hem zoekt, nodigt Hij zichzelf bij je uit. Jezus aarzelt geen moment. Dit is een teken van hoop: we zijn allemaal in zekere zin een Zacheüs en we wonen in een geestelijk Jericho, maar als je bereid bent naar Jezus op zoek te gaan, zal Hij je nooit afwijzen. Sterker: zodra Hij je ziet roept Hij je bij je naam, net als bij Zacheüs, en maakt meteen tijd voor je. Jezus wil niets liever dan ‘in je wonen’, Hij wil ‘te gast zijn in je huis’, zoals Lucas het zegt. Niet op een concurrerende manier (zo van: maak plaats), maar om met je te zijn, als een gezel. God is niet een God van nemen (dat zijn vaak de mensen), maar een God van geven. En als God te gast is in je huis, dan word je zelf ook een mens van geven. Bij Zacheüs wordt dat uitgedrukt door het geld, dat hij bij anderen had afgetroggeld, terug te geven. Dat is wat genade en bekering met je doet: je eerste natuur wordt geven in plaats van nemen.

Bekering is met een oprecht hart Jezus zoeken en weten dat Hij niets liever wil dan tot je komen, ongeacht wie of wat je bent, ongeacht je geschiedenis. Bekering is Gods genade toelaten in je leven, zonder iets van je eigen goedheid in te hoeven inleveren. Jericho en Zacheüs staan symbool voor alle weerstand op die weg en het is Jezus die erdoorheen trekt. De vraag is: durf je in de boom te klimmen om een glimp van Hem op te vangen? In dat opzicht is Zacheüs patroonheilige voor ieder van ons. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek 2e zondag v/d Advent. Mat. 3, 1-12. Metanoia, het nieuwe denken.
4 december 2022
Preek 1e zondag v/d Advent. Mat. 24, 37-44. De drie komsten van de Heer.
27 november 2022
Preek hoogfeest Christus Koning. Terugblik op Lucas.
20 november 2022
Preek 33e zondag. Luc. 21, 5-19. Zie de Tempel prijken.
13 november 2022
Preek 32e zondag. Luc. 20, 27-38. Liefde gaat ons verstand te boven.
2 november 2022
Preek 30e zondag. Luc. 18, 9-14. Geloof voor losers.
23 oktober 2022
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen