MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek 32e zondag in jaar C. Luc. 20, 27-38. Liefde gaat ons verstand te boven.

2 november 2022

In de tijd van Jezus waren er in het jodendom stromingen die niet geloofden in een hiernamaals. Dat was ook het geval bij de Sadduceeën. De dood is in hun ogen het einde van alles. Zij gaan met Jezus hierover in debat en gebruiken een methode die bekend staat als ‘reductio ad absurdum’, wat ‘herleiden tot het absurde’ betekent. De aanname van iets, bijvoorbeeld het bestaan van verrijzenis, wordt herleid tot iets absurds. Het is een methode die nog steeds gebruikt wordt bij aanhangers van complottheorieën. Alles wat er gebeurt in de wereld wordt herleid tot een klein groepje zeer rijke en machtige personen die alles wat er gebeurt bepalen. Het leidt soms tot absurde ideeën, zoals het bestaan van buitenaardse reptielen die de gebeurtenissen op aarde bepalen en beïnvloeden. Sommige politici maken handig gebruik van deze methode en vinden daarin nog medestanders ook. Jezus heeft er ook mee te maken, in zijn debat met de Sadduceeën. Zij maken gebruik van een bizarre casus om aan te tonen dat het bestaan van verrijzenis iets absurds is.

Hierbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen wat sub-rationeel en wat supra-rationeel is. Ga ik uitleggen! Ratio is ons denkend vermogen om te kunnen redeneren en argumenteren. Wat we om ons heen zien en ervaren, proberen we met behulp van onze ratio te verklaren. Iets wat sub-rationeel is, bevindt zich onder het niveau van onze ratio. Onze ratio heeft te weinig informatie om er iets mee te kunnen doen. We kunnen het daardoor niet of onvoldoende beargumenteren. Sub-rationele zaken zijn daardoor absurd, onzin, een fantasie. Anders gezegd: er valt te weinig licht op de zaak om er iets zinnigs over te kunnen zeggen. Het sub-rationele is daarom altijd iets duisters en schimmigs. Het tegenovergestelde is supra-rationeel. Dan gaat het ons verstand te boven. We komen met onze ratio een heel eind om iets te verklaren, maar niet helemaal. We lopen tegen de grenzen van ons rationeel vermogen. Er blijft iets over wat we met onze ratio niet kunnen verklaren. Er valt te veel licht op de zaak, waardoor onze ratio verblind raakt. Welnu, velen zien geloof als sub-rationeel, maar in feite is het supra-rationeel. We kunnen veel verklaren, maar niet alles.

Dat onderscheid is precies wat Jezus maakt. Verrijzenis is supra-rationeel. Om dat uit te leggen maakt Jezus gebruik, net als de Sadduceeën, van het beeld van het huwelijk. Waarom bestaat het huwelijk? Simpel: omdat we sterven. Het huwelijk wil het nageslacht beschermen en daarmee onze erfenis, alles wat wij na onze dood doorgeven aan onze kinderen. Wat nu als er geen dood is? Dan zou het huwelijk niet nodig zijn, want er hoeft geen erfenis te worden veiliggesteld. Precies hiernaar verwijst Jezus. In het Rijk der hemelen is de dood overwonnen (dat is wat verrijzenis betekent), dus hoef je er niet te trouwen. Jezus veegt daarmee met één zwaai het argument van de Sadduceeën van tafel als zijnde sub-rationeel. Natuurlijk, huwelijk blijft belangrijk, zolang we leven in deze vergankelijke wereld. Daarom is het zelfs een sacrament! Maar eenmaal deelgenoot aan de verrijzenis is er geen sprake meer van huwelijk, omdat er geen dood meer is. Hier ligt trouwens ook het argument voor het celibaat. Het celibaat is voor velen sub-rationele onzin. Het celibaat is echter supra-rationeel. Het celibataire leven verwijst in deze vergankelijke wereld reeds naar de komende wereld, waarin de dood niet meer is en dus ook niet meer gehuwd hoeft te worden. Celibataire liefde is een voorafspiegeling van de hemelse liefde. Priesters verwijzen met hun leven hier reeds naar het leven daar.

Iets wat supra-rationeel is blijft ons daarom boeien en fascineren. Denk aan Zacheüs van vorige week. Hij is gefascineerd door Jezus en wilt Hem zien en klimt daarvoor in de boom. Iets wat sub-rationeel is interesseert je niet. Sub-rationele zaken schuif je terzijde als onzin en fantasie. Alleen al om die reden is geloof supra-rationeel. Het houdt vele mensen bezig, ook zij die zeggen niet te geloven. We proberen het te doorgronden. Wat supra-rationeel is heeft daarom potentie: er is nog groei mogelijk, er valt nog iets te ontdekken, er is hoop. Jezus geeft ons te veel licht in plaats van te weinig. In zijn overvloedig licht zien we niet alles scherp, maar dat komt nog wel.

Jezus verwijst naar zijn Vader als de God van Abraham, Isaac en Jacob. Deze drie zijn reeds vele eeuwen geleden overleden. Van hun lichaam is niets meer over. Toch koppelt Jezus zijn Vader aan deze mensen vanuit het geloof in de verrijzenis. God is een God van levenden, niet van doden. Zo is God ook de God van Franck, Sander, Johnny, Ed, Peter, Nico, Lisette, enzovoort, enzovoort. Zet gerust je eigen naam achter die van God. God bindt zich in Jezus voor altijd aan ons, hier in deze wereld en in de wereld die komen gaat.

Zo mogen we ons verbonden weten met onze geliefde overledenen. Zij leven voor Gods aangezicht. Zij staan in het volle licht van Gods tegenwoordigheid. Dat licht maakt het voor ons lastig de volle omvang te zien (supra-rationeel!), maar God kunnen we zien in de persoon van Jezus, die in onze wereld is komen staan. Laat u niet verleiden tot sub-rationele, absurde conclusies door de Sadduceeën van deze tijd! Leef in geloof aan God, wiens liefde onze ratio te boven gaat. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen 

Preek 2e zondag v/d Advent. Mat. 3, 1-12. Metanoia, het nieuwe denken.
4 december 2022
Preek 1e zondag v/d Advent. Mat. 24, 37-44. De drie komsten van de Heer.
27 november 2022
Preek hoogfeest Christus Koning. Terugblik op Lucas.
20 november 2022
Preek 33e zondag. Luc. 21, 5-19. Zie de Tempel prijken.
13 november 2022
Preek 31e zondag. Luc. 19, 1-10. De Zacheüs in jou.
28 oktober 2022
Preek 30e zondag. Luc. 18, 9-14. Geloof voor losers.
23 oktober 2022
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen