MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek 3e zondag in jaar A. Jes. 8, 23 t/m 9, 3. Het land van Zebulon en Naftali.

22 januari 2023

Het is een oud cliché dat protestanten meer Bijbelkennis hebben dan katholieken. Vroeger was dit wellicht zo, maar ik vind dat de katholieken een flinke inhaalslag hebben gemaakt. Soms hoor ik van de oudere generatie katholieken nog wel eens dat zij sommige verhalen uit het Oude Testament niet kennen. In de liturgie van voor de hervormingen van het Tweede Vaticaanse Concilie (1962-1965) werd niet gelezen uit het Oude Testament. Gelukkig is dat hersteld! Het Nieuwe Testament kan niet gelezen worden zonder het Oude Testament.

Dit kerkelijk jaar is Matteüs ‘hofleverancier’ van de evangelielezingen. Matteüs schreef zijn evangelie voor een joods publiek. Hij citeert daarom, meer dan de andere evangelisten, regelmatig uit het Oude Testament. In het evangelie van vandaag (Mat. 4, 12-23) citeert hij uit de profeet Jesaja en in de eerste lezing horen we het gedeelte waaruit hij citeert. Jesaja schrijft over een conflict in het land van Zebulon en Naftali en hij zegt dat een groot licht zal schijnen over dit land. Wij weten inmiddels dat met dit grote Licht natuurlijk Jezus wordt bedoeld. Maar wat heeft dat met het land van Zebulon en Naftali te maken? U moet weten dat het volk Israël bestond uit twaalf stammen. Deze twaalf stammen zijn vernoemd naar de twaalf zonen van de aartsvader Jacob. Zebulon en Naftali zijn twee van de twaalf stammen.

Waarom noemt Jesaja juist deze stammen? Dat is omdat de inwoners van deze stammen als eerste werden verbannen door de Assyrische overheersers in de 8e eeuw voor Christus. Deze ballingschap, die het gehele Volk zou treffen, is de grootste crisis van het Oude Testament. Immers, het Land dat God zijn Volk gegeven heeft, zijn ze kwijt. Jesaja zegt dat de stammen Zebulon en Naftali, die als eerste de pijn van de ballingschap te verduren kregen, ook als eerste getuigen zullen zijn van “het licht dat over hen straalt” (Jes. 9, 1). Waar begint Jezus zijn openbaar leven? Juist, in het gebied van Zebulon en Naftali, dat in Jezus’ tijd Galilea heet. Daar waar de pijn begon, daar begint ook de genezing! Matteüs roept dit in herinnering bij zijn joodse toehoorders om de komst van Jezus te duiden. 

Dat de inwoners Zebulon en Naftali als eerste werden verbannen is niet zonder reden. Dat heeft een politieke en een religieuze betekenis. Zebulon lag aan zee en had een lucratieve handelsvloot. Naftali lag op een knooppunt van handelswegen. Die handel over zee en over land bracht veel welvaart. Assyrië veroverde eerst het economische hart van het land. Tot zover de politiek redenen. Je kunt het ook godsdienstig duiden, en dat is wat Jesaja doet. Door deze handel stonden de inwoners van Zebulon en Naftali veel in contact met andere godsdiensten. Zij zagen hoeveel welvaart de vreemde goden hun aanbidders brachten. Dan vraag je je af: Brengt de God die ik aanbid veel welvaart? Als je vindt van niet, dan is de overstap naar die andere goden snel gemaakt. De inwoners van Zebulon en Naftali stonden erom bekend dat zij op godsdienstig vlak wispelturig waren, opportunistisch en halfslachtig. Zij stonden met één been in hun eigen joodse godsdienst en met het andere been in allerlei vreemde godsdiensten. Zij 'aten van twee walletjes', zou je kunnen zeggen. Jesaja noemt deze stammen niet voor niets het ‘gewest van de heidenen’ (Jes. 8, 23). Hij zegt dat God door middel van de ballingschap zijn ontrouwe Volk straft.

Zebulon en Naftali als archetypes zijn nog steeds actueel. In de kerk zien we veel ‘randkerkelijken’. Zij komen bij hoge uitzondering nog naar de kerk en gaan voor de rest volledig op in de seculiere cultuur en zoeken hun heil in allerhande geestelijke stromingen. Bij hoeveel mensen staat er niet én een Jezus-beeldje én een Boeddha-beeldje in huis? Halfslachtigheid kom je ook breder tegen. Velen in ons land gaan prat op het feit dat onze normen en waarden christelijke wortels hebben, zij willen ons land het liefst christelijk houden in plaats van islamitisch of anderszins. Echter, deze mensen zie je niet of nauwelijks in de kerk om te horen wat Christus nu werkelijk te zeggen heeft. Ze horen wat ze willen horen, al naar gelang het in hun straatje past. Velen luisteren alleen nog naar de (af)goden die welvaart brengen, die niet tegenspreken, die 'volle zalen trekken'. 

Zolang het in ons straatje past, zijn we bereid te luisteren. Maar zodra het tegen onze eigen, subjectieve waarheden ingaat, sluiten we ons af van Gods stem. Velen gaan zich daarbij te buiten aan buitensporig geweld. Zie de schietpartij in Zwijndrecht van gisteren. Een ‘onenigheid op relationeel vlak’ stond in het nieuwsbericht. Als een gesprek er niet meer in zit, dan 'schiet ik maar recht op mijn doel af'... Helaas doen velen dat maar al te letterlijk. Zo wandelen vele mensen nog steeds ‘in de duisternis’, zoals Jesaja zegt. Deze mensen bedienen zich van buitensporig geweld, van racisme, van antisemitisme, van discriminatie, van uitbuiting, van drugshandel en vrouwenhandel, enzovoort.

De zorg die Jesaja uitspreekt, heeft niets aan actualiteit verloren. Máár, en dat wil ik benadrukken, de hoop die Jesaja uitspreekt evenmin! Ondanks de duisternis om ons heen, ondanks alle verdeeldheid en wispelturigheid, spreekt Jesaja over een groot licht. Dat Licht is in de wereld gekomen in de persoon van Jezus. Hij begint zijn openbaar leven niet in Jeruzalem, waar de Tempel en zijn dienaren voor Hem klaar staan. Nee, Hij begint in het land van Zebulon en Naftali. Hij begint daar waar de meeste pijn zit, waar de grootste leegte wordt ervaren, waar men diep in de put zit, waar velen dwalen in de duisternis. Zo zoekt Hij ieder van ons en brengt ons, door zijn dood en verrijzenis, bij de Vader. Alleen Hij kan dat doen. Laat je vinden en bevrijden uit je eigen ballingschap! Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek 4e zondag. Mat. 5, 1-12. Zalig de barmhartigen.
29 januari 2023
Preek Openbaring des Heren 2023. De ster van de waarheid.
8 januari 2023
Preek hoogfeest Maria, Moeder van God 2023. De hoop die in ons leeft.
1 januari 2023
Preek Kerstmis 2022
29 december 2022
Preek 4e zondag v/d Advent. Mat. 1, 18-24. Zonder twijfel.
18 december 2022
Preek 3e zondag v/d Advent. Mat. 11, 2-11. Verheugt u!
11 december 2022
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen