MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek 6e zondag na Pasen in jaar C. Openb. 21, 10-23. Het nieuwe Jeruzalem.

21 mei 2022

De openingsgebeden bij zondagse woord- en communievieringen bid ik altijd vrij. Bij de eucharistieviering staan deze gebeden in het missaal, en moet de priester deze bidden, maar bij woord- en communievieringen permitteer ik mij de vrijheid om vrij te bidden. En dan eindig ik mijn gebed altijd met woorden van deze strekking: “Geleid ons, God, op de weg die voor ons ligt, naar de Stad die U ons beloofd heeft, het Nieuwe Jeruzalem.”

In de tweede lezing uit de Openbaring van Johannes horen we van dit Nieuwe Jeruzalem, genomen uit het één na laatste hoofdstuk van dit Bijbelboek. De Bijbel sluit af met het visioen van het Nieuwe Jeruzalem. Met andere woorden: heel de Bijbel beweegt zich in de richting van dit Nieuwe Jeruzalem. Dat is waar we allemaal naar onderweg zijn.

Jeruzalem is van alle Bijbelse steden met stip de belangrijkste. Het is de stad van koning David. Hij maakte deze stad tot hoofdstad van zijn koninkrijk, met de bedoeling dat het alle stammen van Israël zou verenigen. Hier bouwde zijn zoon, koning Salomo, de Tempel. Men geloofde, bijna letterlijk, dat God hier woonde. Jeruzalem is dé plek waar hemel en aarde elkaar treffen. En uiteraard is Jeruzalem ook de stad van Jezus Christus, waar Hij werd gedood, maar waar Hij ook uit de dood verrees en zijn Geest uitzond. De profeet Jesaja ziet in een visioen alle volkeren van de wereld optrekken naar Jeruzalem (Jes. 2). In Jeruzalem komt heel Gods schepping samen, als ware het de nieuwe Tuin van Eden.

Echter, als we de beelden in de journaals zien over religieus geweld in Jeruzalem, over bomaanslagen, over religieuze intolerantie, dan zinkt ons de moed in de schoenen. Hoe kan Jeruzalem ooit de stad van vrede worden? Jeruzalem is met stip hét godsdienstig kruispunt van de wereld en het toont helaas het trieste beeld hoe godsdiensten met elkaar botsen. Het huidige Jeruzalem laat zien hoe fragiel vrijheid van godsdienst is. Vrijheid van godsdienst wordt bedreigd van buitenaf, maar vooral ook van binnenuit. Paus Johannes Paulus II – die in het communistische Polen heeft meegemaakt wat verbod op godsdienst betekent – heeft eens gezegd dat vrijheid van godsdienst dé meest fundamentele vrijheid is die we hebben. Alle overige vrijheden, zoals vrijheid van meningsuiting, van vergadering, van onderwijs, persvrijheid, enzovoort, vloeien voort uit de vrijheid van godsdienst. Het is juist deze vrijheid die onder druk staat, zowel vanuit de godsdiensten zelf als van buitenaf.

Vrijheid van godsdienst, de vrijheid van geweten, is de meest fundamentele vrijheid omdat het gaat om de meest fundamentele relatie die je als mens kunt hebben, namelijk die met God. Terroristen en dictators leggen altijd eerst deze vrijheid aan banden. Waarom? Omdat ze willen binnendringen in die meest fundamentele relatie met God. Zij zijn erop uit God van zijn plek te stoten, om zelf die plek in te kunnen nemen. Dat zie je heel duidelijk in Noord-Korea, waar de leider Kim Jung Un moet worden aanbeden, samen met zijn overleden vader en zijn grootvader. Zij hebben Gods plek ingenomen in die meest intieme en fundamentele relatie. Zoiets zie je ook bij religieus geweld en religieuze onderdrukking, zoals die er zijn in het Midden-Oosten. Christenen worden daar stelselmatig vervolgd. Voor de God van Jezus Christus is daar in je meest fundamentele relatie geen plaats.

Nu denkt u: gelukkig leven we in Nederland, waar vrijheid van godsdienst is verankerd in de grondwet. Dat is inderdaad zo, maar er loert gevaar. We leven in een tijd en cultuur die sterk geseculariseerd is. Alles wat riekt naar religie of godsdienst wordt belachelijk gemaakt of op zijn minst niet serieus genomen. Atheïsme, dat vroeger niet meer was dan een passieve vorm van ongeloof, is tegenwoordig een actieve levensovertuiging die erop uit is mensen van hun geloof te brengen. Onderschat niet de kracht daarvan. In feite gaat het atheïsme dezelfde weg: het wil God uit de die meest fundamentele relatie stoten en vervangen door je eigen ego, je eigen ik-gerichtheid. De gevolgen daarvan zien we om ons heen gebeuren: niemand geeft nog om een ander, het ‘ik’ komt altijd eerst. Het gebeurt onder onze ogen en we staan erbij en kijken ernaar. Waakzaamheid is geboden!

Vrijheid van godsdienst, vrijheid van geweten, is van zo’n grote importantie, dat het ieder mens aangaat, niet alleen zij die geloven. Want als je aan de vrijheid van geweten komt, dan dring je de meest heilige plek binnen die er is: de plek waar God en mens elkaar treffen. Dat is precies waar het Nieuwe Jeruzalem over gaat. Het Nieuwe Jeruzalem is geen symbool, geen fantasie over een verre toekomst, maar het is een voorstelling van die meest heilige plek waar God en mens samen zijn. Om die reden ziet Johannes dat de stad van goud en edelstenen is gemaakt. Die heilige plek van Godsontmoeting is van onmetelijke kostbaarheid. Wat Johannes niet ziet in het nieuwe Jeruzalem is de Tempel. Jeruzalem zonder Tempel is voor joden ondenkbaar. Wat Johannes ziet is dat Jeruzalem zélf een Tempel is geworden. Heel Jeruzalem is de plek waar het mens-zijn samenvalt met God. Het Nieuwe Jeruzalem is de Tempel van de Heilige Geest. Deze plek is ons door God beloofd. Het is iets wat we van God ontvangen, maar we moeten er wel klaar voor zijn die enorme gift in ontvangst te kunnen nemen. Het huidige Jeruzalem laat zien dat er nog veel werk is te doen. Alle reden dus er steeds om te bidden: “Geleid ons, God, op de weg die voor ons ligt, naar de stad die U ons beloofd heeft, het Nieuwe Jeruzalem.” Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek Sacramentsdag 2022. Luc. 9, 11-17. De goddelijke gulheid.
16 juni 2022
Preek Hoogfeest van Pinksteren 2022
4 juni 2022
Preek 7e zondag na Pasen. Openb. 22, 12-20. Kom, Heer Jezus!
29 mei 2022
Preek 5e zondag na Pasen. Heilige Titus Brandsma
6 mei 2022
Preek 4e zondag na Pasen. Openb. 7, 9-17. Legers van martelaren.
2 mei 2022
Preek 3e zondag na Pasen. Joh. 21, 1-19. Zonde wordt genade.
29 april 2022
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen