MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek hoogfeest Christus Koning. Luc. 23, 35-43. De "grap" van het kruis.

24 november 2019

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

Er wordt veel gegrapt over ons geloof. Dagelijks wordt de spot gedreven met ons geloof. We kunnen ons daarover ergeren, maar het heeft een oorzaak. Gilbert K. Chesterton, de Engelse katholieke schrijver uit de vorige eeuw (de geestelijk vader van Father Brown), zei eens: het christelijk geloof draait in de basis om een goddelijke grap. Een doordenker! Wat is een grap? Dat is wanneer twee ogenschijnlijk onverenigbare werelden onverwacht samenkomen. Een bekend voorbeeld hiervan is de slapstick: een deftige heer in pak glijdt uit over een bananenschil. André van Duin is een meester in dit soort humor. Hij brengt onverenigbare werelden bijeen en dat doet hij zo dat we het hartelijk om kunnen lachen.

Wat Chesterton bedoelt is in feite hetzelfde: twee ogenschijnlijk onverenigbare werelden komen samen: de goddelijke en de menselijke wereld worden één in Jezus. Hetzelfde geldt voor het kruis: de Messias, de Godmens, de Verlosser, wordt vernederd aan een dodelijke schandpaal. Als je dit niet begrijpt, dan is de verleiding groot om er grappen over te maken. Veel omstanders bij de kruisiging deden dat ook. We horen het vandaag in het evangelie: de overheidspersonen lachten Hem uit, de soldaten dreven de spot met Hem, een medegekruisigde hoonde Hem, enzovoort. Pilatus doet er nog een schepje bovenop door in drie talen de tekst te laten aanbrengen boven het hoofd van Jezus: “Dit is Jezus van Nazareth, de Koning der Joden” (vaak afgekort tot I.N.R.I.). Als je het niet begrijpt, kun je er slechts over spotten.

De spot drijven met ons geloof is van alle tijden. Treffend voorbeeld is een tekening en een tekst die ergens in de tweede eeuw in steen is gekerfd (zie plaatje). Het is een soort graffiti avant-la-lettre. Iemand heeft een Christusfiguur aan het kruis getekend. Echter, deze Christusfiguur heeft de kop van een ezel. Naast het kruis is een biddende persoon afgebeeld. In het Grieks staat erbij: “Alexamenos aanbidt zijn God”. Deze Alexamenos was blijkbaar een christengelovige die tot Jezus bidt. Hij is het mikpunt van spot.

En zo sluiten we het kerkelijk jaar ook af met een goddelijke grap. We vieren Christus Koning. Waar denk je aan bij een koning? Als je een kind vraagt om een koning te tekenen, dan tekent die een persoon, met een grote mantel om de schouders en een kroon op het hoofd, zetelend op een hoge troon. Denk bijvoorbeeld aan koning Rama van Thailand of Kim Jong-un, de leider van Noord-Korea. Kijk nu eens naar Christus, die Koning is. Zie Hem hangen aan het kruis! Het kruis is alles behalve majesteit. Van al zijn menswaardigheid is Hij ontdaan, machteloos, vernederd, bespot en in de steek gelaten. Ga eens de straten op en zeg: deze gekruisigde is onze Koning! De kans is groot dat ze je uitlachen.

Hoe moet je deze “grap” nu begrijpen? Ik neem je mee naar het scheppingsverhaal. God schept voor de mens een wereld waarin de mens ten volle kan leven. In alles heeft God voorzien, niets komt de mens tekort. God concurreert niet met de mens, maar wilt dat de mens leeft. De glorie van God is de levende mens, zoals St. Ireneus zei. De mens was macht gegeven om over alles te heersen, zolang die macht maar aan Gods wil en bedoelingen beantwoorde. Waar ging het fout? Het ging fout toen de mens zei: nu trekken wij alle macht naar ons toe. De mens maakt zichzelf tot centrum van de wereld. God wordt terzijde geschoven. Wij, de mens, zijn nu heer en meester! De zondeval is niets anders dan een machtsgreep van het ego van de mens. Ons ego is allesbepalend en niet God!

Wat is daarvan het gevolg? Het gevolg is dat ons ego een zwart gat is geworden, waarin alles verdwijnt en waaruit niets kan ontsnappen. Alles draait om het ik. Het komt mij toe! Jij bent er voor mij! Augustinus omschrijft zonde als de mens, die is ingekapseld in zichzelf. Hierdoor is de mens niet meer in staat ten volle lief te hebben. Als het ego in het centrum van je leven staat, geef je dan werkelijk om de ander of toch om jezelf? Liefde is dan geen doel meer, maar een middel. Liefde is niet meer het goede willen voor de ander omwille van de ander, maar het goede willen voor jezelf, door middel van de ander.

Hoe doorbreek je dat? Niet door meer macht, maar door meer liefde. Op het kruis komen Gods liefde en almacht, zoals bedoeld in de schepping, weer samen. Het kruis begrijpen begint dus bij het begrijpen wat liefde ten diepste inhoudt. Dat is: volledige zelfgave, volledige zelfverloochening, alles, heel je wezen geven voor de ander, omwille van de ander. Als je naar het kruis kijkt vanuit de zondige, egoïstische wereld, ja, dan is het kruis een grap, “voor Joden een aanstoot, voor de heidenen een dwaasheid”, zoals Paulus zegt (1 Kor. 1, 22). Maar als je het kruis bekijkt vanuit Gods oneindige liefde voor jou en mij, dan is het kruis niets anders dan Gods vergevende liefde en daarmee Gods volledige almacht over het leven. Die macht is zo sterk, dat het de dood overwint. Het kruis toont ons niet de dood, maar het einde van de dood. Daarom zegt Jezus: “Wie niet met Mij is, is tegen Mij” (Luc. 11, 23). De gekruisigde Christus is óf een grap (“Alexamenos aanbidt zijn God”), óf Hij is Heer en Koning. Er is geen middenweg. In Christus dé Koning zien, is zien dat God tot het uiterste gaat in zijn liefde voor jou en mij. Moge God dat verlossende geloof in ieder mens doen groeien. Door Christus, onze Heer en Koning. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek 2e zondag v.d. Advent (jaar A). Mat. 3, 1-12: “Bekeert u!”
8 december 2019
Preek 1e zondag v.d. Advent (jaar A). Jes. 2, 1-5. “Sion zal oprijzen boven alle bergen”
1 december 2019
Preek 32e zondag in jaar C. Luc. 20, 27-38. De hoop van de gedetineerde.
18 november 2019
Preek 31e zondag in jaar C. Wijsheid 11, 23-26 + 12, 1-2. Gods liefde komt altijd eerst.
3 november 2019
Preek 29e zondag in jaar C. Ex. 17, 8-13. De Mozessen en Amaleks van deze wereld.
20 oktober 2019
Preek patroonfeest Theresia van Avila
13 oktober 2019
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen