MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek Openbaring des Heren 2023. De ster van de waarheid.

8 januari 2023

De onlangs overleden paus Benedictus XVI zei dat we leven in een ‘dictatuur van het relativisme’. Dat klinkt zwaar en aangezet. Toch heeft hij gelijk, denk ik. Dictatuur wil zeggen dat iets wordt gedicteerd, dat je een wil en waarheid wordt opgelegd. Relativisme komt van ‘relatief’. Alles is relatief. Hiermee wordt bedoeld dat men niet meer gelooft in een absolute waarheid. Een absolute waarheid is een waarheid die altijd geldt en die van mens, tijd en omstandigheden onafhankelijk is. Voor christenen is die waarheid Christus, God die mens geworden is, die gestorven en verrezen is. Hij is de weg, de waarheid en het leven (Joh. 14, 6).

Relativisme ontkent het bestaan van een absolute, voor iedereen geldende waarheid. Ieder mens heeft zijn of haar eigen, subjectieve waarheid. Relativisme stelt het ego, het ik, boven alles. ‘Ik heb mijn eigen waarheid en daar geloof ik 100% in’, wordt dan gezegd. Relativisme is geloven in een waarheid die met alle winden meewaait, die morgen anders is dan vandaag. Maar, zo zei de Griekse filosoof Plato al: Als alles waar is, dan is niets meer waar. En wanneer niets meer waar is, kan elke dictator zijn waarheid opleggen. Dat is waar paus Benedictus voor waarschuwt. Je ziet het gebeuren in onze samenleving, die sterk polariseert en verhardt. Openstaan voor de mening van een ander is er niet meer bij. We overschreeuwen elkaar en dicteren elkaar onze eigen, subjectieve waarheid.

Dit opleggen van een subjectieve waarheid gebeurt ook op grote schaal. Donald Trump is daarin, naar mijn bescheiden mening, een kampioen. Hij accepteert geen absolute waarheid, behalve die van zichzelf. En dat schreeuwt hij van de daken. Er zijn ook leiders die eerst andere stemmen het zwijgen opleggen, die eerst concurrerende waarheden uitschakelen. Dat zie je bij Poetin, de president van Rusland; bij Xi Jiping, de president van China; bij Kim Jong-un, de leider van Noord-Korea, bij veel Afrikaanse, Zuid-Amerikaanse en Oost-Europese leiders.

De drie wijzen uit het oosten, die vandaag in het evangelie centraal staan, zijn een tegenvoorbeeld van het huidige relativisme. Ze zien een ster die wel heel vreemd gedrag vertoont: het beweegt in een bepaalde richting. Met hun eigen waarheden kunnen ze het niet verklaren en daarom besluiten ze de ster te volgen. Met andere woorden, er breekt iets binnen in hun kenniswereld, in hun wereldbeeld, dat anders is dan normaal.

Stel, zoiets zou vandaag gebeuren. Iets breekt in dat haaks staat op ieders subjectieve waarheid, dat haaks staat de propaganda van Rusland, China en Noord-Korea. Wie zou in staat zijn dat te zien? Wie zou een klein, bewegend lichtpuntje gewaarworden te midden van alle spotlights en luidsprekers van deze wereld? En wie zou bereid zijn naar deze vreemde stem te luisteren of dit lichtpuntje te volgen? De drie wijzen komen in beweging. Ze voelen aan dat zich hier een Waarheid openbaart die boven ieders eigen waarheid verheven is. Met hun kennis en inzicht komen ze een heel eind, maar niet helemaal waar ze zijn moeten. Ze zoeken een koning en denken die te vinden in koning Herodes, die in een paleis woont in de hoofdstad Jeruzalem. Maar dan weten ze: de zoveelste dictator kan het niet zijn en ze raadplegen de Bijbel. De ware Koning ligt daar waar niemand het verwacht: ergens op een donker industrieterrein van een pietluttig dorpje Bethlehem.

De drie wijzen gaan in tegen alle verwachtingen en alle waarheden die er verkondigd worden. Ze staan open voor een absolute Waarheid die zich aandient in een klein, kwetsbaar Kind. Absolute waarheid is niet groots, meeslepend, staat niet geschreven in vette Telegraaf-koppen. Absolute waarheid is geen propaganda, word je niet opgelegd, wordt niet geschreeuwd door luidsprekers en op grote reclameborden en is niet uit op effectbejag. Nee, absolute waarheid is stil, klein, verborgen, niet 1-2-3 te vinden, voor doorzetters en durfallen.

Wat is die absolute Waarheid? Dat is Gods liefde voor ieder van ons. Het is de waarheid dat God van je houdt, ongeacht wie of wat je bent. Gods liefde komt namelijk altijd eerst. Zijn liefde gaat aan alles vooraf. En die liefde staat niet boven ons, maar naast ons, op ooghoogte, en kijkt ons aan met een blik van vergeving en vrede. Absolute waarheid is geen dictatuur, maar een beschaving van liefde. Het ligt in een voerbak, van hout gemaakt, hetzelfde hout waar ook het kruis van gemaakt is. Misschien hangt er al een kruisje boven de kribbe. Dan kan Hij er alvast aan wennen, dan weet Hij wat mensen doen met de absolute Waarheid: die spijkeren ze vast met de nagels van hun eigen waarheid.

Laten wij met de drie wijzen deze Ster blijven volgen. Het brengt ons naar Golgotha, daar waar alle subjectieve waarheden doodlopen. Maar houd vol, wees gerust, want na drie dagen verrijst de Ster uit de dood en gaat ons voor naar het eeuwig Licht en de eeuwige Waarheid. “Ik ben het Licht van de wereld”, zegt Jezus, “Wie Mij volgt, dwaalt niet rond in de duisternis, maar zal het licht van het leven bezitten.” (Joh. 8, 12). Dat Licht is in de wereld gekomen: de Weg, de Waarheid en het Leven. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek 4e zondag. Mat. 5, 1-12. Zalig de barmhartigen.
29 januari 2023
Preek 3e zondag. Jes. 8, 23 t/m 9, 3. Het land van Zebulon en Naftali.
22 januari 2023
Preek hoogfeest Maria, Moeder van God 2023. De hoop die in ons leeft.
1 januari 2023
Preek Kerstmis 2022
29 december 2022
Preek 4e zondag v/d Advent. Mat. 1, 18-24. Zonder twijfel.
18 december 2022
Preek 3e zondag v/d Advent. Mat. 11, 2-11. Verheugt u!
11 december 2022
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen