MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek patroonsfeest Theresia van Avila 2021. De hervorming van het hart.

10 oktober 2021

Vandaag vieren we onze patroonheilige Theresia van Avila. Dat onze parochie haar als patroonheilige heeft is bijzonder, zeker in onze regio die bekend staat als het ‘Rome van de Reformatie’ en de ‘Bible Belt’. Vele medechristenen rondom ons vinden hun geestelijke wortels bij de reformatoren van de zestiende eeuw. In feite kunnen wij ons daar moeiteloos bij aansluiten. Immers, Theresia van Avila was óók een hervormster en zeker niet de minste. Hervormers vind je niet alleen bij protestanten. Ook de Rooms-katholieke Kerk kent hervormers!

Theresia werd geboren in 1515 in Avila, niet ver van Madrid. Zij leefde ten tijde van de Reformatie. Het christendom in Europa was verdeeld en verdenkingen van ketterij hield de Kerk in haar greep. Spanje stond op het punt door te breken als wereldmacht. Columbus, in dienst van Spanje, had in 1492 Amerika ontdekt. De koning van Spanje wilde daarvan optimaal gebruik maken en stond niet toe dat een verdeelde Kerk zijn plannen op het wereldtoneel zou doorkruisen en zijn kansen op werelddominantie zou dwarsbomen. Zodoende stond hij geen hervormingen toe en bestreed hij elke vorm van ketterij. Iets vergelijkbaars zien we nu gebeuren met China. China tolereert binnen haar landsgrenzen geen bemoeienis van anderen. Tegelijkertijd bemoeit China zich wèl met van alles buiten haar landsgrenzen. Wat China nu is, was Spanje in de 16e eeuw, zou je kunnen zeggen.

De Kerk in de zestiende eeuw had hoge nood aan hervorming. Een aantal grote kloosterorden – kloosterorden waren de geestelijke ruggengraat van de Kerk – waren veel te werelds in hun spiritualiteit en dat had een negatief effect op de gehele Kerk. Theresia van Avila was lid van de Karmelorde. Deze orde leeft volgens de evangelische raden van armoede, gehoorzaamheid en kuisheid. Karmelieten willen levende voorbeelden zijn van Christus, die zichzelf ontdeed van elke pracht en praal en de menselijke natuur aanvaardde met alle beperkingen en lijden van dien. Jezus nodigt ons uit om Hem in alle eenvoud te volgen, zoals we vandaag horen in het evangelie (Marc. 10, 17-30). Dit is het ideaal van de Karmel en Theresia trachtte hiernaar te leven. Ze merkte echter dat dit ideaal door veel leden van haar orde werd ondermijnd, wat zij zag als een inbreuk op de boodschap van Jezus. Theresia moet gedacht hebben: elke hervorming begint bij de geest, niet bij het lichaam; zo ook in de Kerk. Veel reformatoren richtten hun pijlen op het lichaam van de Kerk: haar structuur met paus en bisschoppen. Theresia koos de andere weg: de hervorming van de geest, dan komt dat lichaam vanzelf wel. Zodoende drong ze er in de Karmelorde op aan terug te keren naar de fundamentele principes van de orde. Haar inspanningen waren controversieel en haar pogingen tot hervorming werden tegengewerkt door haar orde, de Kerk en de staat.

Maar Theresia hield vol! Op een dieptepunt van haar strijd om hervorming moet zij gezegd hebben, dat als de Heer zo met ieder van zijn vrienden omging, het haar niet verbaasde dat Hij er zo weinig heeft. Haar volharding zou uiteindelijk leiden tot een scheuring in de Karmelorde. En zoals je de scheuring met onze protestantse broeders en zusters tot op de dag van vandaag voelt, zo voel je dat ook binnen de Karmel-familie. De verschillen tussen de oorspronkelijke Karmelorde (de ‘geschoeide’ Karmel) en de Karmelorde die uit de hervorming van Theresia is voortgekomen (de ‘ongeschoeide’ Karmel) zijn groot. Heiligen als Theresia van Avila zijn enerzijds onbuigzaam, zeker als het gaat om de principes die Christus heeft voorgeleefd. Tegelijkertijd zijn zij zeer buigzaam als het gaat om de Kerk bij haar christelijke principes te houden, en dus bij Christus, die het hoofd van de Kerk is.

Tijden veranderen, en toch blijft veel door de eeuwen heen hetzelfde. Hervorming en vernieuwing van het religieuze leven behoort nu net zo goed bij de Kerk als bij de Kerk ten tijde van Theresia van Avila. Met haar als patroonheilige zijn we als parochie geroepen om kritisch te kijken naar onszelf, naar de Kerk waartoe we behoren en de wereld waarin wij leven. Telkens opnieuw moeten we ons afvragen: lopen we in het spoor van Christus of lopen we in het spoor van ons eigen verlangen? Theresia begreep als geen ander de woorden van Augustinus: Ecclesia semper reformanda = de Kerk hervormt steeds. Dat is een hervorming die begint in ieders hart, het hart dat steeds op Christus is gericht.

Bidden wij om heiligen als Theresia van Avila en bidden we vooral dat we er klaar voor zijn om heiligen als Theresia te ontmoeten wanneer ze komen. Want als ze ook maar een beetje op Theresia lijken, dan zullen ze met grote verwachtingen naar ons toe komen. Heiligen als Theresia van Avila zullen erop aandringen dat we offers moeten brengen om de eisen van het evangelie te aanvaarden, zoals Jezus dat vandaag ook duidelijk stelt in het evangelie. Moge Gods Geest ons daarin sterken. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek 29e zondag. Marc. 10, 35-45. Plaatsvervangend lijden.
17 oktober 2021
Preek 27e zondag. Gen. 2, 18-24. Geroepen tot gemeenschap.
3 oktober 2021
Preek 24e zondag. Jac. 2, 14-18. Geloof zonder daden is dood.
12 september 2021
Preek 23e zondag. Marc. 7, 31-37. Geestelijk horen en spreken.
5 september 2021
Preek 21e zondag. Joz. 24, 1-17: “Wij dienen de Heer”
22 augustus 2021
Preek hoogfeest Maria Tenhemelopneming. Over de waardigheid van de mens.
15 augustus 2021
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen