MENU
< TERUG

ACTUEEL

Preek Sacramentsdag 2021. De kracht van Gods Woord.

6 juni 2021

Het voelt altijd wat vreemd als we op Sacramentsdag geen eucharistie vieren, maar een viering hebben van woord en communie. Immers, op deze dag staat de eucharistie, het sacrament van het Lichaam en Bloed van Christus, centraal. Zoals ik al vaker gezegd heb: een woord- en communieviering kan nooit de eucharistie vervangen. De woord- en communieviering is geen sacrament. We nemen in feite één onderdeel uit de eucharistie, namelijk de communieritus. Wat wel grotendeels gelijk blijft aan de eucharistieviering is de dienst of ‘tafel’ van het Woord, met daarin de drie zondagse lezingen en de psalm. Het valt mij op dat katholieken de zondagse viering vaak vernauwen tot ‘de communie ontvangen’. We vergeten dan dat het Woord van God óók voedsel is (vandaar ‘tafel’ van het Woord).

Daarin ligt de link naar het sacrament van de eucharistie. Het sacrament van de eucharistie vindt zijn kracht in het Woord van God. Zoals we uit de proloog van het Johannesevangelie weten: in het begin was het Woord. Gods Woord staat aan het begin van al wat is, ook de eucharistie. Immers, we herkennen Christus in brood en wijn, pas nadat de priester het eucharistisch gebed heeft uitgesproken. En de priester spreekt hier niet op persoonlijke titel, maar in Naam van Christus, dat wil zeggen, met het woord en het gezag van Christus. Let u eens op: zodra de priester de zogenaamde instellingswoorden spreekt – “Dit is mijn Lichaam”, “Dit is mijn bloed” – spreekt de priester in de eerste persoon enkelvoud (de ik-vorm). De rest van het eucharistisch gebed spreekt de priester in de tweede persoon enkelvoud (dan wordt God aangesproken). Deze ‘ik’ is niet de priester, maar de Christus. Het is Christus die dan spreekt en handelt.

De kracht van de eucharistie zit in de kracht van het woord. Woorden hebben veel kracht in zich. Je kunt met woorden iets beschrijven, zoals ik hier met woorden de kerk kan beschrijven. Maar woorden kunnen ook iets veranderen aan de werkelijkheid, zowel ten goede als ten kwade. Voor hen die een relatie hebben of hebben gehad: herinner u de eerste liefdeswoorden die tot u zijn gesproken, iets in de trant van “ik houd van je”, of “wil je met me trouwen?”. Dat zijn niet zomaar woorden die iets beschrijven, maar die de realiteit veranderen. Als je je ja-woord geeft bij een huwelijk, dan ben je vanaf dat moment gehuwd, echtgenoot en echtgenote. Dan is er een nieuwe realiteit ontstaan. Als een politieagent je na een strafbaar feit aanhoudt en zegt: “u staat onder arrest”, dan veranderen die woorden de realiteit. Je bent dan niet meer vrij, je staat onder arrest, je handen zijn geboeid en je gaat mee naar het politiebureau. Als ik als diaken zou zeggen dat je onder arrest staat, dan zou je hoogstens in de lach schieten. Die woorden hebben geen enkel effect. Maar de woorden van een officieel beëdigde politieagent, die spreekt in naam van de wet, hebben wel degelijk effect op de werkelijkheid, of je het nu leuk vindt of niet.

Zo geldt dat ook voor geldig gewijde priesters die in Naam van Christus spreken in de eucharistie. Die woorden veranderen de realiteit. Na het eucharistisch gebed verhouden wij ons anders tot dat specifieke Brood op het altaar. Waar de hosties voor de mis nog gewoon in een plastic bewaardoos zitten en in de voorraadkast staan, worden ze na de mis plechtig bewaard in een ciborie in het tabernakel, prominent vooraan in de kerk! Kortom: als menselijke woorden een zekere kracht in zich dragen die de realiteit kunnen veranderen, hoe veel meer geldt dit voor het Woord van God! Om die reden lezen we in de liturgie altijd eerst uit de Bijbel. In het begin was het Woord en dat Woord klinkt hier ook als eerste. Daarmee roepen wij in herinnering hoe krachtig Gods woord is, de eeuwen door, een kracht die ook in de eucharistie aanwezig is als de priester het eucharistisch gebed uitspreekt en de Heilige Geest afsmeekt over brood en wijn. Zodoende blijft de ‘tafel’ van het Woord van de eucharistieviering ook in de woord- en communieviering gehandhaafd. Die nieuwe realiteit blijft ook na de eucharistie van kracht, zodat wij dadelijk in deze communieviering waarlijk het Lichaam van Christus ontvangen. Dat is wat we vieren: de transformerende kracht van Gods Woord die de realiteit kan veranderen.

Graag benadruk ik als diaken dat die kracht ook in de diaconie zit, in de dienst aan de naaste. Gods Woord is niet alleen werkzaam in de eucharistie en door de woorden van de priester, maar ook in onze woorden in onze dagelijkse zorg voor elkaar. Ook wij zijn in staat om met onze woorden de realiteit te doen veranderen. Als wij oprechte woorden van liefde spreken, spreekt God daarin door ons. Dat noemen we het algemeen priesterschap van elke gedoopte. Zodoende zijn eucharistie en diaconie altijd met elkaar verbonden en niet los verkrijgbaar. Daarmee is Sacramentsdag ook een diaconaal feest, want wij zijn als gedoopten lidmaat van het Lichaam van Christus. Wij zijn zijn handen en voeten, zijn ogen en oren en we geven zijn mond een stem. En ook voor de diaconie gelden de woorden van Christus: “Blijft dat doen om mij te gedenken!”. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

Preek 12e zondag. Marc. 4, 35-41. De slapende Jezus.
20 juni 2021
Preek 11e zondag. Marc. 4, 26-34. Het principe van het mosterdzaadje.
13 juni 2021
Preek Hoogfeest van de Heilige Drie-Eenheid 2021
30 mei 2021
Preek Hoogfeest van Pinksteren 2021
23 mei 2021
Preek 7e zondag na Pasen. 1 Joh. 4, 11-16. God woont in de liefde.
16 mei 2021
Preek 5e zondag na Pasen. Joh. 15, 1-8. Participeren, niet imiteren.
5 mei 2021
laad meer artikelen artikelen aan het laden geen nieuwe artikelen