Preek Pinksteren 2026: de eenheid van de Heilige Geest en het gebed

Mijn vrouw en ik waren een aantal weken geleden in Spanje, in Madrid en omgeving. Wat een prachtig land. Hoe leer je de cultuur van een land kennen? Je kunt hun gebruiken bestuderen, hun humor begrijpen, hun keuken proeven, hun muziek beluisteren, enzovoort. Maar de beste manier is nog om hun taal te spreken. Dat opent nog de meeste deuren. Nu beheersen wij de Spaanse taal onvoldoende, en dat maakt het lastig om duidelijk te maken wat zij ons willen zeggen en wat wij hen willen zeggen.

Taal is een grote gift van de Heilige Geest. Met taal bedoel ik communicatie, het leggen van contacten, het elkaar kunnen begrijpen. Waar bij de Toren van Babel taal een struikelblok werd (Gen. 11), daar gebeurt met Pinksteren precies het tegenovergestelde. In de kracht van de Heilige Geest kunnen we bouwen, verbinden, delen, begrijpen, communiceren.

In feite is de Heilige Geest niets anders dan communicatie. Communicatie verbindt, het koppelt mensen aan elkaar. Goede communicatie schept een band, een gemeenschap, een communio. Daarom beginnen we elke viering met de woorden: “De genade van onze Heer Jezus Christus, de liefde van God en de gemeenschap van de Heilige Geest zij met u allen”, woorden van de apostel Paulus aan het slot van de tweede Korintiërsbrief. De Geest bewerkstelligt gemeenschap, de Geest is gemeenschap. Hij verbindt mensen door de band van de liefde. Zonde is daarvan het tegenovergestelde. Zonde zondert af, zonde verdeelt, zonde zet je apart. De kerkvader Origenes heeft gezegd: “Ubi divisium, ibi peccatum est” = waar verdeeldheid is, daar is zonde. Vloeken is daarom de taal van verdeeldheid, de taal van de ontbinding, de taal die de banden van de gemeenschap breekt.

Waar ervaar je die gemeenschap in de Geest nog het sterkst? Dat is naar mijn idee in het gebed. Vorige week lazen wij uit Joh. 17 en we mochten meeluisteren met het gebed tussen Jezus en zijn hemelse Vader. De Geest is het gesprek dat de Vader en de Zoon met elkaar voeren. De Heilige Geest heeft ook met ons gebed van doen, omdat, wanneer wij bidden, het niet ons initiatief is, maar dat van God. Bidden is antwoorden op Gods initiatief om met Hem in relatie te treden. Wanneer je bidt, dan ben niet jij degene die belt, alsof je je moeder belt om haar een plezier te doen. Nee, het is God die jou belt om jou een groot plezier te doen! De verbindingslijn tussen God en jou is de Heilige Geest.

Vandaag horen wij in de eerste lezing en het Evangelie dat de apostelen bijeenkwamen. Wat deden zij? Bidden! Dat beeld van de apostelen die in gebed samenkomen, waarbij Jezus in hun midden komt, is het oerbeeld van de Kerk. Wie komen daar samen? We hebben hun namen vorige week in de eerste lezing gehoord. Het zijn voor ons hier en nu grote heiligen, maar dat waren zij toen en daar niet. Aanwezig waren Petrus, die de Heer tot drie maal toe heeft verloochend; Mattheüs, die een tollenaar was; Thomas, die twijfelde aan de verrijzenis van Jezus; Johannes en Jacobus, die dachten dat Jezus een aards koninkrijk zou stichten en aan zijn linker- en rechterhand wilden zitten; Simon ‘de IJveraar’, een opstandige revolutionair. Al deze mensen staan aan het begin van de Kerk, stuk voor stuk niet capabel voor hun taak. Toch zijn ze erin geslaagd de eerste stappen te zetten. Hoe? Met de hulp van de Heilige Geest én door standvastig te zijn in het gebed.

Wat doet de Geest? Hij breekt je open. Hij trekt je uit je zelfgerichtheid. Het is als met het leren van een vreemde taal, of het leren bespelen van een muziekinstrument. Het trekt je uit je comfort-zone. Wil je een taal of een instrument kunnen beheersen, dan ben jij degene die zich moet aanpassen en moet openstellen. De taal of het instrument doet dat niet, dat is er gewoon. Zo is het gebed er niet om God van gedachten te doen veranderen, te manipuleren of achter jouw kar te spannen. Het gebed verandert jou! De Geest is daarbij de Helper. Hij helpt je om uit je zelfgerichtheid te breken. Hij opent je hart naar de ander. De Geest maakt liefde tot wat het werkelijk is: het goede willen en het goede doen voor een ander, omwille van die ander. U ziet, ik haal nog één keer mijn stokpaardjes van stal! Daarom spreekt Jezus over vergeving van zonden. Zonde belemmert de weg naar God en naar je naaste. Zonde is ingekapseld zijn in jezelf, zoals Augustinus zegt. Zonde blokkeert het uitbreken uit jezelf. Dat uitbreken begint bij het gebed, bij het in simpele woorden zeggen: Heer, wees mij zondaar genadig. Uw wil te doen is mijn vreugde.

En die wil te doen is wat ik ervaren heb toen de bisschop mij vroeg een benoeming in de Christoffel-parochie te aanvaarden. Eén van de opdrachten die ik heb gekregen in mijn nieuwe parochie is bouwen aan gemeenschap. Het is dus niet toevallig dat ik nu met Pinksteren afscheid neem. Ik heb de gemeenschap van de Heilige Geest nodig, zonder Wie ik en niemand kan werken in het pastoraat en daarbuiten. Hier in de Drechtsteden ben ik volledig ingebed en ervaar ik veel warmte van u en vele anderen. Nu word ik elders geroepen en uit deze comfort-zone gehaald. In het gebed ervoer ik sterk de woorden van het Onze Vader: uw wil geschiede. Wij gaan niet alleen, maar met God. Vaak zeggen we: we blijven in gebed verbonden. En dat geloof ik van harte. In gebed zijn wij één gemeenschap, omdat Hij, die ons in gebed samenbrengt, één is. Ik dank u allen hartelijk voor de warme gemeenschap al die jaren. De genade van onze Heer Jezus Christus, de liefde van God en de gemeenschap van de Heilige Geest zij met ons allen. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen