Preek 27e zondag door het jaar

Mijn oma was slechthorend. Althans, het leek vooral zo te zijn, als het haar goed uitkwam. Als je haar iets vroeg waar ze niet zoveel zin in had, kon ze je aankijken alsof ze werkelijk geen idee had wat je zei. Maar als mijn nichtjes verderop met elkaar over hun vriendjes zaten te praten, bleek haar gehoor ineens uitstekend te functioneren. Dan hoorde ze alles en meestal had ze er ook nog een mening over. Misschien was ze af en toe een beetje Oost-Indisch doof. Je hoort iets wel, maar je doet er niets mee. Dat herkennen we waarschijnlijk allemaal wel een beetje. Soms komt een boodschap gewoon niet zo goed uit en je hebt er geen zin om er iets mee te doen. Negeren voelt dan makkelijker. Dat kan in kleine dingen zitten en natuurlijk ook in ons geloof. We kunnen heel goed naar Gods Woord luisteren en vervolgens toch besluiten dat een bepaalde boodschap vandaag vooral voor anderen bedoeld is.

Precies daarover spreekt Jezus in het Evangelie. Hij vertelt een gelijkenis aan de leiders van het volk. Het gaat over een landeigenaar die zijn wijngaard verhuurt. De wijnbouwers moeten hem dan een gedeelte van de opbrengst geven. Wanneer de oogst gekomen is, stuurt hij een knecht om het geld te halen, maar dat loopt niet bepaald goed af. Ze worden mishandeld en gedood. Hij blijft knechten sturen, met hetzelfde resultaat. Dan besluit hij zijn zoon te sturen: want daar zullen ze wel respect voor hebben. Ook naar hem luisteren ze niet. Ze grijpen hem vast en doden hem. De mensen die naar Jezus luisteren zullen de beeldspraak herkend hebben. De wijngaard is in de Bijbel een bekend beeld voor het volk van God. Dat hoorden we ook al in de eerste lezing uit Jesaja. God heeft zorg voor zijn wijngaard en verwacht dat deze goede vruchten voortbrengt. Door de geschiedenis heen heeft Hij daarom profeten gezonden. Mensen die opriepen om opnieuw naar God te luisteren en de juiste keuzes te maken. Die boodschap viel alleen niet in goede aarde. Profeten werden genegeerd, voor gek verklaard en soms zelfs gedood. Toch blijft God steeds nieuwe profeten sturen, want Hij blijft de kans geven om te bekeren. In de gelijkenis stuurt de landeigenaar zijn zoon. Hierin kunnen we Jezus herkennen. Ook naar Hem wordt niet geluisterd en ook Hij wordt gedood. Het is makkelijk om te oordelen over de leiders. Het houdt ons ook een spiegel voor: want het gevaar dat je alleen nog maar hoort wat je wilt horen, is niet voorbehouden aan de hogepriesters en de oudsten. Ook wij kunnen ons behoorlijk opsluiten in ons eigen gelijk.

God spreekt. De vraag is of wij ons voor Hem openstellen en ons door Hem laten aanspreken.

Vandaag vieren we ook de feestdag van de heilige Franciscus van Assisi. In zijn leven zien we iemand die dat luisteren gaandeweg heeft moeten leren. Franciscus groeide op als zoon van een rijke koopman. Hij droomde van een mooi leven en wilde graag ridder worden. Daar liep hij behoorlijk hard tegen de werkelijkheid aan. Tijdens een oorlog werd hij gevangengenomen en later werd hij ernstig ziek. In die periode begon er iets bij hem te veranderen. Hij ging anders naar zijn leven kijken en ook naar de mensen om hem heen. Hij kreeg aandacht voor armen en zieken. Langzaam groeide het besef dat God misschien iets anders met hem voorhad dan hij zelf bedacht had. Op een gegeven moment bad Franciscus in het vervallen kerkje van San Damiano, toen hij de woorden van Christus hoorde: “Herstel mijn huis.” Franciscus neemt dat in eerste instantie heel letterlijk. Het kerkje staat op instorten, dus hij gaat klussen. Pas later gaat hij het echt verstaan. Christus roept hem niet alleen op om een gebouw te herstellen. Franciscus zelf moet veranderen en door zijn manier van leven mag hij bijdragen aan de vernieuwing van de Kerk. Ook Franciscus werd niet serieus genomen. Men keek hem vreemd aan. Franciscus wist ook niet precies wat God van hem wilde. Hij moest leren luisteren. Hij moest ontdekken wat die woorden voor zijn leven betekenden. Maar hij stelde zich ervoor open en liet zich door Christus in beweging brengen.

Die roepstem klinkt ook voor ons. Het betekent wel dat we bereid moeten zijn om ons te laten corrigeren. Dat is een hele uitdaging. We kunnen God namelijk ook gebruiken om ons eigen gelijk te bevestigen. Dan weten wij precies wat Hij ergens van zou moeten vinden en ook hoe Hij het op moet lossen. Terwijl geloven begint bij luisteren en ons door Hem laten aanspreken. Dat is soms nog knap ingewikkeld. Bijbelteksten kunnen schuren. Ook wij kunnen mensen op onze weg tegenkomen die iets tegen ons zeggen wat we eigenlijk liever niet horen. Misschien spreken ze wel profetisch, misschien ook wel niet: maar het vraagt wel van ons dat we openstaan en ons laten verrassen. Het vraagt om onderscheiding. Dat kunnen we toetsen door te onderzoeken of het ons dichterbij Christus brengt en helpt om te leven vanuit die liefde die Hij ons voorhoudt.

Die houding geldt ook voor ons als Kerk. De Kerk hoeft niet simpelweg mee te bewegen met alles wat in een bepaalde tijd vanzelfsprekend gevonden wordt. Schrift en Traditie reiken ons een geloof aan dat veel groter is dan hier en nu en onze eigen voorkeuren. Soms klinkt daarin een ongemakkelijke boodschap. Dan heeft de Kerk ook de opdracht om profetisch te spreken. Maar dat kan alleen geloofwaardig wanneer we zelf blijven luisteren. We kunnen niet zeggen dat een ander zich moet bekeren en zelf denken dat we wel klaar zijn. Ook wij blijven leerlingen van de Heer. Ook voor ons klinkt die roepstem: “Herstel mijn huis.” Dat huis, die Kerk, vormen we samen en daarin hebben we elkaar nodig. Ieder met zijn talenten en persoonlijke roeping. We worden opgeroepen om iets te doen, want: “De liefde van Christus laat ons geen rust”. (cf. 2 Kor. 5,14) God blijft spreken. Door zijn Woord, door de Kerk en soms ook door mensen die Hij op onze weg brengt. Niet iedere boodschap komt ons goed uit, maar Oost-Indisch doof worden helpt dan niet. Want God spreekt en wij moeten ons door Hem laten aanspreken. Amen.