30e zondag door het jaar

Liefde is overal. Zet de radio maar aan en bijna ieder liedje gaat erover. De zoete zwijmelfilms draaien overuren. Ook op sociale media, in tijdschriften en datingprogramma's in alle soorten en maten: liefde is overal. Althans, een bepaalde vorm van liefde. Een liefde die soms nogal vluchtig is en aan heel wat voorwaarden moet voldoen. Graag kijk ik soms naar dating-programma’s, zoals “First Dates” en misschien nog wel liever: “Lang Leve de Liefde”. Twee mensen worden samen in een huis gezet en wij mogen meekijken. We zien de eerste voorzichtige kennismaking, de onvermijdelijke pasta die op tafel komt en de discussie over wie de bank of het bed krijgt. We zijn getuige van de eerste blikken, de verwachtingen, de ongemakkelijkheid en soms ook de teleurstellingen. Bij de evaluatie kiezen de deelnemers er nogal eens voor om niet samen verder te gaan. Er is wel een vriendschappelijke klik, maar de romantische ontbreekt. Deze mensen komen waarschijnlijk binnen met een heel lijstje aan wensen en verwachtingen. De ander moet daar dan maar aan voldoen. Wanneer dat niet lukt, wordt er weer verder gekeken. Een oordeel is snel geveld. Of het nu in romantische situaties, of in werk en kerk. Wanneer iets of iemand niet aan onze verwachtingen voldoet, kan het behoorlijk lastig zijn om liefdevol te blijven. Spreken over naastenliefde is goed te doen, maar de praktijk is weerbarstig. Echte liefde is dan ook iets anders dan alleen een prettig gevoel. Het is en blijft een grote uitdaging.

In het Evangelie van vandaag wordt Jezus, zoals in de afgelopen weken, opnieuw op de proef gesteld. De farizeeën komen naar Hem toe met de vraag welk gebod in de Wet het belangrijkste is. De vraag is makkelijk gesteld, maar het antwoord is moeilijker gegeven. De joodse wet kent honderden regels en voorschriften. Tegelijkertijd wordt deze vraag niet uit belangstelling gevraagd, maar om Jezus uit te dagen. Jezus antwoordt door twee teksten uit de Heilige Schrift met elkaar te verbinden. Allereerst verwijst Hij naar het “Shema Israel”, het “Hoor, Israël, de Heer is onze God, de Heer alleen.” Vervolgens klinkt de oproep om God lief te hebben met heel ons hart, heel onze ziel en al onze krachten. Jezus verbindt daaraan een tweede tekst, afkomstig uit het boek Leviticus: “Gij zult uw naaste beminnen als uzelf.” Samen vormen ze het dubbelgebod van de liefde. Het bijzondere is dat Jezus deze twee geboden onlosmakelijk met elkaar verbindt. Je kunt niet zeggen dat je van God houdt, terwijl je tegelijkertijd geen oog hebt voor de mensen om je heen, of jezelf verwaarloosd. Op deze twee geboden, zegt Jezus, berusten heel de Wet en de Profeten. Alle die regels en voorschriften moeten ons helpen om te groeien in de liefde tot God en tot elkaar.

Liefhebben is niet altijd de makkelijkste weg, maar het is wel de weg die leven geeft. Soms betekent het dat we onze eigen trots opzij moeten zetten, ons eigen gelijk moeten loslaten of iets van onszelf moeten geven, terwijl we daar eigenlijk helemaal geen zin in hebben. Dat betekent natuurlijk niet dat we alles maar moeten accepteren. Maar echte liefde vraagt wel dat we verder kijken dan onze neus lang is. Dat klinkt ook in de eerste lezing, als we horen hoe je met anderen om moet gaan. Vreemdelingen mogen niet worden onderdrukt. Weduwen en wezen moeten worden beschermd. Het zijn heel praktische voorschriften, maar het heeft een diepere betekenis. God herinnert zijn volk eraan dat zij zelf vreemdelingen zijn geweest in Egypte. Zij weten hoe het is om afhankelijk te zijn van anderen. Ze hebben zelf ervaren hoe God zich over hen heeft ontfermd en hen uit de slavernij heeft bevrijd. Juist daarom worden zij opgeroepen om zorg te dragen voor mensen die kwetsbaar zijn, want de liefde die zij zelf van God hebben ontvangen, moet zichtbaar worden in hun omgang met anderen. Liefde tot God kan dus niet losstaan van de liefde tot onze naaste. Ze moet handen en voeten krijgen in ons dagelijks leven.

Dit klinkt natuurlijk logisch en vanzelfsprekend. Het is ook makkelijk voor te stellen als we over God spreken, of over mensen die we leuk en aardig vinden. Dan is het makkelijk om in te stemmen met Jezus’ woorden. Het geldt ook voor die vervelende buurman, of die persoon in wie je teleurgesteld bent geraakt. Juist dan wordt duidelijk hoe moeilijk liefhebben soms kan zijn. Ook binnen de Kerk lukt het ons niet altijd om vanuit die liefde te leven. Er kan ruzie ontstaan over de manier waarop de Mis gevierd wordt, over veranderingen in de kerk of over wat de paus nu weer gezegd heeft. Soms zijn we zo druk bezig met ons eigen gelijk, dat we vergeten dat die ander ook Gods geliefde kind is. Daar ligt voor ons een uitdaging. Niet dat we het altijd met elkaar eens moeten zijn. We mogen best van mening verschillen. Maar lukt het ons om ook dan de ander met liefde en respect tegemoet te treden?

We zijn allemaal onderweg. We hebben allemaal onze eigenaardigheden, struikelen en doen soms dingen waar we later spijt van hebben. Dat geldt ook voor onze relatie met God. Hij kent ons door en door. Hij weet waar wij tekortschieten en toch blijft Hij ons liefhebben. Vanuit die liefde mogen wij steeds opnieuw proberen om zelf lief te hebben. God geeft ons telkens opnieuw de mogelijkheid om te groeien in de liefde, met vallen en opstaan. Liefhebben is niet hetzelfde als volmaakt zijn. Het betekent dat we bereid zijn om steeds opnieuw voor die weg te kiezen. De weg die Jezus ons vandaag wijst. Die weg hoeven we niet alleen te gaan. God gaat met ons mee. Hij blijft ons trouw, ook wanneer wij tekortschieten. Dar is echte liefde, liefhebben omwille van de ander. De liefde die leven geeft. Amen.

Pastor Sander Verschuur